کارمزد معاملات چقدر است؟ + جدول کارمزد معاملات بورس

کارمزد معاملات به نوع دارایی و بازار محل معامله بستگی دارد؛ در سال ۱۴۰۵، هزینه خرید سهام در بورس تهران ۰٫۳۷۱۲ درصد و در فرابورس ۰٫۳۶۳۲ درصد ارزش معامله است. هزینه فروش سهام در هر دو بازار ۰٫۸۸ درصد است که مالیات فروش را نیز شامل می‌شود؛ بنابراین هزینه رفت‌وبرگشت یک معامله سهام، با فرض برابر بودن ارزش خرید و فروش، در بورس تهران حدود ۱٫۲۵۱۲ درصد و در فرابورس حدود ۱٫۲۴۳۲ درصد خواهد بود.

کارمزد شاید در یک معامله رقم بزرگی به نظر نرسد، اما مستقیماً از بازده سرمایه‌گذار کم می‌شود. این موضوع به‌ویژه در معاملات کوتاه‌مدت یا پرتعداد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ در ادامه این مقاله از کاریزما لرنینگ، نرخ کارمزد معاملات در سال ۱۴۰۵، نحوه محاسبه آن و تأثیر این هزینه بر سود واقعی سرمایه‌گذاری را بررسی می‌کنیم.

کارمزد معاملات چیست؟

کارمزد معاملات، مجموعه هزینه‌هایی است که هنگام خرید یا فروش سهام، صندوق سرمایه‌گذاری، اوراق بدهی و سایر ابزارهای بازار سرمایه پرداخت می‌شود. تمام این مبلغ به کارگزاری تعلق نمی‌گیرد. بسته به نوع معامله، بخشی از هزینه به کارگزار، بورس یا فرابورس، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، شرکت مدیریت فناوری و سازمان بورس تعلق دارد. در معاملات سهام، هنگام فروش مالیات نقل‌وانتقال نیز به این هزینه‌ها اضافه می‌شود.

بنابراین کارمزد کارگزاری فقط یکی از اجزای هزینه معامله است و نباید آن را با کل مبلغی که بابت خرید یا فروش از سرمایه‌گذار کسر می‌شود، یکسان در نظر گرفت.

برای آشنایی بیشتر با این نکات، مقاله “اصطلاحات بورسی به زبان ساده + مهمترین مفاهیم بازار سرمایه” را مطالعه کنید.

کارمزد معاملات بورس چقدر است؟

جدول زیر مهم‌ترین نرخ‌های کارمزد معاملات را برای سرمایه‌گذاران نشان می‌دهد:

کارمزد معاملات بورس در سال ۱۴۰۵
نوع معامله	کارمزد خرید	کارمزد فروش	هزینه رفت‌وبرگشت با ارزش برابر
سهام و حق‌تقدم در بورس تهران	۰٫۳۷۱۲٪	۰٫۸۸٪	۱٫۲۵۱۲٪
سهام و حق‌تقدم در فرابورس	۰٫۳۶۳۲٪	۰٫۸۸٪	۱٫۲۴۳۲٪
اوراق بدهی و گواهی سپرده سرمایه‌گذاری	۰٫۰۷۲۵٪	۰٫۰۷۲۵٪	۰٫۱۴۵٪
اوراق تسهیلات مسکن (تسه)	۰٫۴۹٪	۰٫۲۴٪	۰٫۷۳٪
صندوق سهامی ETF	۰٫۲۲۴۵٪	۰٫۲۳٪	۰٫۴۵۴۵٪
صندوق مختلط ETF	۰٫۱۱۷۵٪	۰٫۱۲۶۲۵٪	۰٫۲۴۳۷۵٪
صندوق درآمد ثابت ETF	۰٫۰۳۶۸۷۵٪	۰٫۰۳۶۸۷۵٪	۰٫۰۷۳۷۵٪
صندوق کالایی از جمله صندوق طلا	۰٫۱۲٪	۰٫۱۲٪	۰٫۲۴٪
گواهی سپرده کالایی	۰٫۲۴٪	۰٫۲۴٪	۰٫۴۸٪
گواهی سپرده سکه طلا	۰٫۱۲۵٪	۰٫۱۲۵٪	۰٫۲۵٪

• منبع: گزارش سازمان بورس و اوراق بهادار، «سقف نرخ کارمزدها و خدمات در بازار سرمایه ایران – ویرایش ۴۹».

منظور از «هزینه رفت‌وبرگشت» در جدول، جمع نرخ خرید و فروش با فرض برابر بودن ارزش ریالی دو معامله است. در یک معامله واقعی، معمولاً قیمت فروش با قیمت خرید یکسان نیست و در نتیجه مبلغ ریالی کارمزد فروش نیز تغییر می‌کند.

کارمزد خرید و فروش سهام

کارمزد معاملات سهام در بورس تهران و فرابورس اندکی با یکدیگر تفاوت دارد. خرید سهام در بورس، مجموع هزینه خرید سهام ۰٫۳۷۱۲ درصد ارزش معامله است و هنگام فروش مجموع هزینه به ۰٫۸۸ درصد می‌رسد. در فرابورس، نرخ خرید ۰٫۳۶۳۲ درصد و نرخ فروش ۰٫۸۸ درصد است.

علت بالاتر بودن هزینه فروش نسبت به خرید این است که ۰٫۵ درصد ارزش فروش سهام به‌عنوان مالیات نقل‌وانتقال دریافت می‌شود.

اگر بخواهیم جمع کارمزد خرید و فروش سهام را به صورت درصد بیان کنیم، می‌توان گفت مجموع کارمزد خرید و فروش تقریبا برابر با ۱.۲۵ درصد از ارزش کل معامله است.

آیا خرید سهام مالیات دارد؟

خیر. مالیات نقل‌وانتقال سهام فقط هنگام فروش دریافت می‌شود. نرخ این مالیات ۰٫۵ درصد ارزش فروش است و در مجموع هزینه ۰٫۸۸ درصدی فروش سهام لحاظ می‌شود؛ بنابراین حتی اگر سرمایه‌گذار سهم خود را با زیان بفروشد، مالیات براساس ارزش فروش معامله محاسبه می‌شود، نه سود حاصل از آن.

محاسبه کارمزد خرید و فروش سهام

برای درک بهتر نحوه محاسبه کارمزد، فرض کنید قصد دارید ۱۰ هزار سهم از یک شرکت پذیرفته‌شده در بورس تهران را با قیمت هر سهم ۱۰۰ تومان خریداری کنید. ارزش معامله در این حالت ۱ میلیون تومان است. کارمزد خرید با ضرب ارزش معامله در نرخ مجموع کارمزد خرید ۰٫۰۰۳۷۱۲ محاسبه می‌شود:

مجموع کارمزد خرید * قیمت هر سهم * تعداد سهام = مبلغ کارمزد خرید

۳٬۷۱۲ = ۰٫۰۰۳۷۱۲ × ۱٬۰۰۰٬۰۰۰

بنابراین، برای انجام این معامله، مجموع وجه نقد موردنیاز شما ۱٬۰۰۳٬۷۱۲ تومان خواهد بود؛ یعنی مبلغ سهام به‌علاوه کارمزد خرید.

محاسبه کارمزد فروش نیز مشابه کارمزد خرید انجام می‌شود؛ فرض کنید همان 10 هزار سهم را با قیمت هر سهم ۱۰۰ تومان می‌فروشید؛ در این صورت، ارزش کل معامله همچنان 1 میلیون تومان است؛ برای محاسبه کارمزد فروش، مبلغ معامله را در نرخ مجموع کارمزد فروش (۰٫۰۰۸۸) ضرب می‌کنیم که عددی برابر با ۸٬۸۰۰ تومان به دست می‌آید.

مجموع کارمزد فروش * قیمت هر سهم * تعداد سهام = مبلغ کارمزد فروش

۸٬۸۰۰ = ۰٫۰۰۸۸ × ۱٬۰۰۰٬۰۰۰

در نتیجه، اگر این تعداد سهم را بفروشید، مبلغی که پس از کسر کارمزد به حساب شما واریز می‌شود ۹۹۱٬۲۰۰ تومان خواهد بود؛ یعنی ارزش معامله منهای کارمزد فروش.

هزینه رفت و برگشت معامله چیست؟

هزینه رفت‌وبرگشت معامله، مجموع هزینه‌ای است که سرمایه‌گذار برای ورود به یک معامله و سپس خروج از آن پرداخت می‌کند. اگر ارزش خرید و فروش را یکسان فرض کنیم، برای سهام بورس تهران داریم:

۱٫۲۵۱۲٪ = ۰٫۸۸٪ + ۰٫۳۷۱۲٪

و برای سهام فرابورس:

۱٫۲۴۳۲٪ = ۰٫۸۸٪ + ۰٫۳۶۳۲٪

بنابراین معامله‌گری که سهام را خریداری می‌کند و بعد با همان ارزش می‌فروشد، حتی در صورت ثابت‌ماندن قیمت، بخشی از سرمایه خود را بابت هزینه‌های معامله پرداخت خواهد کرد؛ البته در عمل، ارزش فروش معمولاً با ارزش خرید متفاوت است؛ بنابراین مبلغ دقیق هزینه رفت‌وبرگشت باید براساس قیمت واقعی فروش محاسبه شود.

تاثیر کارمزد معاملات بر بازده سرمایه‌گذاری

کارمزد معاملات مستقیماً بازده خالص سرمایه‌گذار را کاهش می‌دهد. هرچه سود یک معامله کمتر یا تعداد معاملات بیشتر باشد، اثر این هزینه محسوس‌تر خواهد بود. برای مثال، نتیجه یک معامله سهام در بورس تهران با نرخ‌های فعلی به‌صورت تقریبی چنین است:

رابطه کارمزد و بازده
رشد قیمت سهم	بازده خالص تقریبی پس از هزینه معامله
۱٪	۰٫۲۶٪-
۲٪	۰٫۷۳٪+
۵٪	۳٫۶۹٪+
۱۰٪	۸٫۶۳٪+

بنابراین رشد یک‌درصدی قیمت سهم به معنی کسب یک درصد سود نیست. در این مثال، حتی با رشد یک درصدی سهم، هزینه رفت‌وبرگشت هنوز به‌طور کامل جبران نشده است.

این مسئله در معاملات پرتعداد اهمیت بیشتری دارد. اگر سرمایه‌گذار بارها از یک سهم خارج شود و دوباره وارد معامله دیگری شود، در هر چرخه جدید دوباره کارمزد خرید و فروش پرداخت می‌کند.

کارمزد معاملات فرابورس

کارمزد معاملات بورس و فرابورس با یکدیگر متفاوت است زیرا سازمان بورس و سازمان فرابورس ۲ سازمان جدا از هم هستند و هر کدام قوانین و مقررات خودشان را دارند؛  نحوه محاسبه کارمزد برای معاملات بورس و فرابورس متفاوت می‌باشد که تفاوت میزان کـارمزد بورس و فرابورس در این مورد بسیار کم است. در حال حاضر جزئیات کارمزد سهام پذیرفته شده در فرابورس برای سال 1404 طبق جدول زیر است:

مطابق جدول، مجموع کارمزد خرید سهام فرابورسی معادل ۰٫۰۰۳۶۳۲ از ارزش معامله است و مجموع کارمزد به‌همراه مالیات فروش نیز ۰٫۰۰۸۸ از ارزش کل فروش را شامل می‌شود؛ نحوه محاسبه این ارقام دقیقاً مشابه روشی است که پیش‌تر برای محاسبه کارمزد خرید و فروش سهام بورسی توضیح داده شد و با ضرب ارزش معامله در نرخ‌های مربوطه به‌دست می‌آید.

کارمزد معاملات و پذیره‌نویسی اوراق بدهی و گواهی سپرده‌گذاری

برای معاملات انواع اوراق بدهی و گواهی سپرده سرمایه‌گذاری، کارمزد خرید و فروش در هر سمت ۰٫۰۷۲۵ درصد است؛ بنابراین اگر ارزش خرید و فروش برابر باشد:

هزینه رفت‌وبرگشت = ۰٫۱۴۵٪

این نرخ برای ابزارهایی مانند انواع صکوک از جمله اوراق اجاره، مشارکت، مرابحه، استصناع، رهنی، منفعت و اوراق خزانه اسلامی در نظر گرفته شده است.

کارمزد معامله اوراق تسهیلات مسکن (تسه)

اگر برای تأمین مالی خرید مسکن سراغ وام مسکن رفته باشید، به‌احتمال زیاد با اوراق تسهیلات مسکن (تسه) آشنایی دارید. پس از مراجعه به بانک مسکن و طی مراحل اولیه، خرید این اوراق از طریق سامانه معاملات آنلاین بورس انجام می‌شود. مانند سایر ابزارهای معاملاتی در بازار سرمایه، خرید و فروش اوراق تسه نیز مشمول کارمزد است.

اوراق حق‌تقدم استفاده از تسهیلات مسکن یا «تسه» ساختار کارمزدی متفاوتی دارند. کارمزد خرید این اوراق ۰٫۴۹ درصد و کارمزد فروش ۰٫۲۴ درصد ارزش معامله است. بنابراین در فرض برابر بودن ارزش خرید و فروش، هزینه رفت‌وبرگشت به ۰٫۷۳ درصد می‌رسد.

کارمزد معاملات اوراق تسه
نوع معامله	نرخ
خرید اوراق تسه	۰٫۴۹٪
فروش اوراق تسه	۰٫۲۴٪
مجموع رفت‌وبرگشت	۰٫۷۳٪

کارمزد معاملات صندوق ها در بورس

کارمزد معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری، هزینه‌ای است که سرمایه‌گذاران بابت خرید یا فروش واحدهای صندوق پرداخت می‌کنند؛ این کارمزد مستقیما بر بازده نهایی سرمایه‌گذاری اثر می‌گذارد و به همین دلیل، آگاهی از میزان و ساختار آن برای انتخاب صندوق مناسب اهمیت زیادی دارد؛ برخلاف هزینه‌های مدیریتی صندوق که از ارزش خالص دارایی‌ (NAV) کسر می‌شود، کارمزد معاملات فقط هنگام خرید واحدها دریافت می‌شود.

در مقاله “کارمزد صندوق های سرمایه گذاری چقدر است؟ نرخ جدید کارمزدها” به طور کامل درباره میزان کارمزد صندوق‌ها، صحبت کرده‌ایم، پیشنهاد می‌کنیم مطالعه کنید.

کارمزد معاملات طلا

اگر منظور از معاملات طلا، خرید و فروش واحدهای صندوق‌های کالایی مبتنی بر طلا باشد، کارمزد معامله ۰٫۱۲ درصد در هر سمت است؛ به این معنا که:

• خرید صندوق طلا: ۰٫۱۲٪
• فروش صندوق طلا: ۰٫۱۲٪
• مجموع رفت‌وبرگشت: ۰٫۲۴٪

این ساختار کارمزدی باعث می‌شود سرمایه‌گذاران بتوانند بدون درگیری با هزینه‌هایی مانند اجرت ساخت، مالیات بر ارزش افزوده یا نگهداری فیزیکی طلا، به‌صورت شفاف و قابل پیش‌بینی روی طلا سرمایه‌گذاری کنند؛ به همین دلیل، آگاهی از نرخ کارمزد معاملات طلا به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند هزینه واقعی خرید و فروش اوراق طلا را دقیق‌تر برآورد کرده و تصمیم‌های بهینه‌تری در مدیریت سرمایه خود بگیرند.

کارمزد معاملات سکه در بورس

کارمزد معامله سکه در بورس کالا نیز برابر با 0.125% از ارزش معامله است. برای معامله سپرده سکه طلا، مالیاتی به آن تعلق نمی‌گیرد. این نکته را در نظر بگیرید که علاوه بر کارمزد،در هنگام تحویل، به ازای هر سکه مبلغی نیز جهت کارشناسی سکه دریافت می‌شود. نرخ کارمزد معامله سکه در بورس به شرح زیر است:

کارمزد معاملات قراردادهای آتی

کارمزد معامله قراردادهای آتی شامل هزینه‌هایی است که به ازای هر خرید و فروش قراردادهای آتی در بازار بورس از معامله‌گران دریافت می‌شود؛ این کارمزدها برای پوشش هزینه‌های عملیاتی، نظارتی، نگهداری زیرساخت‌ها و خدمات ارائه شده توسط نهادهای مختلف بازار بورس در نظر گرفته می‌شوند. قراردادهای آتی و اختیار معامله از ابزارهای مهم مالی در بازارهای سرمایه‌گذاری هستند که برای مدیریت ریسک و کسب سود از نوسانات قیمت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. نرخ کارمزد معاملات اختیار سهام و آتی به شرح زیر است:

کارمزد معاملات بورس کالا

کارمزد معاملات بورس کالا به نوع بازار و کالا بستگی دارد و یک نرخ واحد برای تمام معاملات وجود ندارد. برای کالاهای غیرمشمول تنظیم بازار در بازار فیزیکی:

• خرید: ۰٫۲۳۵۸٪
• فروش: ۰٫۲۵۰۲٪
• رفت‌وبرگشت با ارزش برابر: ۰٫۴۸۶٪

برای کالاهای مشمول تنظیم بازار:

• خرید: ۰٫۱۸۲٪
• فروش: ۰٫۱۹۲٪
• رفت‌وبرگشت: ۰٫۳۷۴٪

بنابراین قبل از محاسبه هزینه معامله در بورس کالا، باید مشخص شود دارایی در کدام بازار و با چه ابزاری معامله می‌شود.

کارمزد معاملات بورس انرژی

در معاملات کالاها و قراردادهای سلف موازی در بازار فیزیکی بورس انرژی، نرخ کارمزد خرید ۰٫۲۳۵۸ درصد و نرخ فروش ۰٫۲۵۰۲ درصد است؛ در نتیجه، اگر ارزش خرید و فروش یکسان باشد:

هزینه رفت‌وبرگشت = ۰٫۴۸۶٪

برای ابزارهای دیگر بورس انرژی نرخ‌های متفاوتی وجود دارد؛ برای مثال، صندوق‌های کالایی انرژی در هر سمت ۰٫۱۲ درصد و گواهی سپرده کالایی بورس انرژی در هر سمت ۰٫۲۴ درصد کارمزد دارند.

چه هزینه‌هایی غیر از کارمزد روی معامله اثر می‌گذارند؟

کارمزد رسمی تمام هزینه‌ای نیست که ممکن است در عمل روی نتیجه معامله اثر بگذارد. یکی از این موارد اختلاف قیمت خرید و فروش است. ممکن است بهترین قیمت خرید و بهترین قیمت فروش یک دارایی با یکدیگر فاصله داشته باشند و سرمایه‌گذار برای خروج سریع مجبور شود معامله را در قیمتی متفاوت انجام دهد.

در سفارش‌های بزرگ یا نمادهای کم‌عمق نیز ممکن است سفارش در چند قیمت مختلف اجرا شود. این موضوع که با عنوان لغزش قیمت شناخته می‌شود، می‌تواند هزینه واقعی ورود یا خروج را افزایش دهد.

در برخی ابزارهای کالایی نیز هزینه‌هایی مانند انبارداری یا تحویل وجود دارد که جزو کارمزد معامله نیستند، اما هنگام محاسبه بازده نهایی باید در نظر گرفته شوند.

نکات مهم درباره کـارمزد معامـلات

در ادامه به معرفی مهمترین نکات درباره کارمزد معاملات اشاره می‌کنیم:

•  کارمزد معامله از خریدار و فروشنده کسر می‌شود.
• هرینه کارمزد معامله به صورت اتومات محاسبه می‌شود.
• تفاوتی ندارد که سرمایه‌گذار در معامله سود کرده باشد یا زیان، در هر صورت باتوجه به ارزش معامله به هنگام فروش مشمول پرداخت کارمزد خواهد شد. به عبارتی نرخ کارمزد معامله به سود و زیان معامله ارتباطی ندارد.
• در بازار سرمایه ایران، نرخ کارمزد و خدمات معاملات از سایت سازمان بورس به نشانی www.seo.ir  قابل مشاهده است.

سخن پایانی

درک صحیح و دقیق از کارمزد معاملات صندوق‌ها در بورس به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد تا هزینه‌های خود را بهتر مدیریت کنند و استراتژی‌های مناسب‌تری برای خرید و فروش واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری انتخاب کنند. آگاهی از نرخ کارمزد معاملاتی می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌های مالی و افزایش بهره‌وری در سرمایه‌گذاری‌ها کمک کند.

سوالات متداول