دامنه نوسان بورس چیست و چند درصد است؟ + جدول ۱۴۰۵

دامنه نوسان بورس مشخص می‌کند قیمت هر نماد در یک روز معاملاتی تا چه محدوده‌ای می‌تواند افزایش یا کاهش پیدا کند. در سال ۱۴۰۵، دامنه نوسان سهام و حق‌تقدم در بورس تهران و بازارهای اصلی فرابورس مثبت و منفی ۳ درصد است؛ البته دامنه نوسان فرابورس در بازار پایه و همچنین برخی صندوق‌ها متفاوت است. در ادامه این مقاله از کاریزما لرنینگ، جدول کامل حداقل و حداکثر نوسان مجاز در بازار بورس و فرابورس، نحوه محاسبه دامنه نوسان سهام و محل مشاهده سقف و کف قیمت مجاز هر نماد را بررسی می‌کنیم.

دامنه نوسان بورس چیست؟

دامنه نوسان بورس محدوده‌ای است که قیمت یک سهم در طول روز می‌تواند در آن افزایش یا کاهش پیدا کند. هر نماد در هر جلسه معاملاتی یک حداقل قیمت مجاز و یک حداکثر قیمت مجاز دارد و معامله خارج از این بازه امکان‌پذیر نیست. رسیدن قیمت به سقف یا کف دامنه، معاملات را متوقف نمی‌کند؛ اما قیمت نمی‌تواند از این محدوده عبور کند. اگر عرضه و تقاضا در این نقاط متعادل نباشد، ممکن است صف خرید یا صف فروش تشکیل شود.

دامنه نوسان بورس تهران ۱۴۰۵ چند درصد است؟

بنابر اعلام رئیس سازمان بورس در اردیبهشت ۱۴۰۵، دامنه نوسان سهام و حق‌تقدم در بورس تهران همچنان بدون تغییر و در محدوده منفی ۳ تا مثبت ۳ درصد است. به‌طور معمول، حداقل و حداکثر قیمت مجاز هر نماد براساس قیمت مبنای آن تعیین می‌شود که در معاملات عادی از قیمت پایانی روز معاملاتی قبل تأثیر می‌گیرد.

حداقل و حداکثر نوسان مجاز در بازار بورس و فرابورس چقدر است؟

دامنه نوسان تمام نمادها یکسان نیست و نوع بازار و نوع ابزار مالی در تعیین حداقل و حداکثر قیمت مجاز آن‌ها نقش دارد. در جدول زیر، دامنه نوسان رایج سهام، صندوق‌ها و بازار پایه را با هم مقایسه کرده‌ایم.

دامنه عادی سهام بورس و بازارهای اصلی فرابورس در سال۱۴۰۵ ، ۳٪± است. بااین‌حال، بازار پایه و برخی صندوق‌ها دامنه متفاوتی دارند؛ بنابراین قبل از معامله، محدوده قیمت مجاز همان نماد را بررسی کنید.

قراردادهای آتی نیز دامنه نوسان روزانه دارند. دامنه هر قرارداد براساس مشخصات همان قرارداد تعیین می‌شود و ممکن است با سایر قراردادها متفاوت باشد. برای مشاهده دامنه نوسان هر قرارداد می‌توانید به بخش قراردادهای آتی بورس کالای ایران مراجعه کنید.

توجه داشته باشید که دامنه نوسان ممکن است تغییر کند؛ بنابراین قبل از ثبت سفارش، کف قیمت مجاز و سقف قیمت مجاز همان نماد را در سامانه معاملاتی بررسی کنید.

دامنه نوسان فرابورس چقدر است؟

در بازارهای اول، دوم و نوآفرین فرابورس، دامنه نوسان سهام در شرایط فعلی مشابه بورس تهران و برابر با مثبت و منفی ۳ درصد است. اما در بازار پایه فرابورس شرایط متفاوت است. نمادهای بازار پایه فرابورس در تابلوهای زرد، نارنجی و قرمز قرار می‌گیرند و دامنه نوسان عادی هر تابلو متفاوت است. در بازار پایه، دامنه نوسان تابلوی زرد ۳٪± ، نارنجی 2٪±  و قرمز 1٪±  است.

بنابراین وقتی درباره دامنه نوسان فرابورس صحبت می‌کنیم، نباید تمام بازارهای فرابورس را یکسان در نظر بگیریم. نوع بازاری که نماد در آن معامله می‌شود اهمیت زیادی دارد.

دامنه نوسان سهام چگونه محاسبه می‌شود؟

برای محاسبه دامنه نوسان سهام ابتدا باید قیمت مبنا و درصد دامنه نوسان آن نماد را بدانیم. قیمت مبنا، قیمتی است که حداقل و حداکثر قیمت مجاز روز براساس آن تعیین می‌شود. در معاملات عادی سهام، معمولاً قیمت پایانی روز معاملاتی قبل مبنای تعیین دامنه نوسان روز بعد است.

فرمول محاسبه سقف و کف قیمت مجاز به شکل زیر است:

• حداکثر قیمت مجاز = قیمت مبنا × (۱ + درصد دامنه نوسان)
• حداقل قیمت مجاز = قیمت مبنا × (۱ − درصد دامنه نوسان)

برای مثال، فرض کنید قیمت مبنای یک سهم ۱۰٬۰۰۰ ریال و دامنه نوسان آن مثبت و منفی ۳ درصد باشد:

• حداکثر قیمت مجاز: ۱۰٬۰۰۰ × ۱٫۰۳ = ۱۰٬۳۰۰ ریال
• حداقل قیمت مجاز: ۱۰٬۰۰۰ × ۰٫۹۷ = ۹٬۷۰۰ ریال

بنابراین این سهم در شرایط عادی می‌تواند در آن جلسه معاملاتی در محدوده ۹٬۷۰۰ تا ۱۰٬۳۰۰ ریال معامله شود. البته در برخی شرایط خاص، مانند بعضی بازگشایی‌های نماد، نحوه تعیین محدوده قیمت می‌تواند متفاوت باشد.

دامنه نوسان هر سهم را از کجا ببینیم؟

برای اطلاع از دامنه نوسان یک سهم لازم نیست این محاسبات را به‌صورت دستی انجام دهید. در سامانه‌ معاملاتی کارگزاری کاریزما پس از انتخاب نماد، حداقل و حداکثر قیمت مجاز همان روز نمایش داده می‌شود. همچنین می‌توانید این اطلاعات را در صفحه هر نماد در وب‌سایت TSETMC مشاهده کنید.

بهتر است قبل از ثبت سفارش، به‌خصوص در روزهایی که مقررات بازار تغییر کرده است، حداقل قیمت مجاز و حداکثر قیمت مجاز همان نماد را مستقیماً از تابلو معاملات بررسی کنید.

نکته: دامنه نوسان به معنی سود یا زیان قطعی روزانه سهم نیست. برای مثال، دامنه ۳٪±  فقط محدوده قیمت مجاز معامله را مشخص می‌کند و به این معنا نیست که قیمت سهم هر روز حتماً ۳٪ افزایش یا کاهش پیدا می‌کند.

محدودیت دامنه نوسان بورس چه اثری بر معاملات دارد؟

محدودیت دامنه نوسان بورس باعث می‌شود قیمت یک سهم در هر جلسه معاملاتی فقط تا سقف و کف مشخصی تغییر کند. در نتیجه، واکنش قیمت به اخبار یا افزایش ناگهانی عرضه و تقاضا ممکن است به‌جای یک روز، طی چند جلسه معاملاتی کامل شود.

یکی از پیامدهای این محدودیت، شکل‌گیری صف خرید و صف فروش است. زمانی که تقاضا در سقف قیمت مجاز بیشتر از عرضه باشد، ممکن است صف خرید تشکیل شود و اگر عرضه در کف قیمت مجاز بیشتر از تقاضا باشد، احتمال تشکیل صف فروش وجود دارد.

دامنه نوسان می‌تواند سرعت تغییرات شدید قیمت را کاهش دهد و به معامله‌گران فرصت بیشتری برای ارزیابی شرایط بازار بدهد؛ بااین‌حال، محدود بودن قیمت در برخی شرایط می‌تواند نقدشوندگی را کاهش دهد و فرایند کشف قیمت را به تعویق بیندازد. برای مثال، اگر انتشار یک خبر مهم باعث شود ارزش مورد انتظار یک سهم به‌طور قابل‌توجهی تغییر کند، محدودیت روزانه قیمت ممکن است مانع از تعدیل کامل قیمت در همان روز شود.

بنابراین دامنه نوسان را نمی‌توان صرفاً یک مزیت یا محدودیت منفی دانست؛ این سازوکار از یک طرف سرعت نوسانات روزانه را کنترل می‌کند و از طرف دیگر ممکن است در بازارهای یک‌طرفه باعث تشکیل صف و کندشدن رسیدن قیمت به سطح تعادلی شود.

تغییر دامنه نوسان بورس چگونه انجام می‌شود؟

دامنه نوسان بورس یک عدد ثابت و همیشگی نیست و امکان تغییر آن متناسب با شرایط بازار وجود دارد. در سال‌های گذشته نیز در مقاطع مختلف، دامنه نوسان سهام با توجه به وضعیت بازار و ریسک‌های موجود کاهش یا افزایش یافته است. براساس فرایند فعلی، تغییر دامنه نوسان می‌تواند با پیشنهاد بورس‌ها مطرح شود و تصمیم نهایی درباره آن در اختیار هیئت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار است. بنابراین افزایش یا کاهش دامنه نوسان باید از مسیر مقرراتی بازار انجام و سپس به‌صورت رسمی اعلام شود.

در سال ۱۴۰۵ نیز دامنه عادی سهام بورس تهران همچنان مثبت و منفی ۳ درصد است؛ اما این عدد دائمی نیست و در صورت تصمیم نهاد ناظر می‌تواند تغییر کند. به همین دلیل برای اطلاع از تغییر دامنه نوسان بورس بهتر است آخرین اطلاعیه‌های رسمی بازار و محدوده قیمت مجاز هر نماد در سامانه معاملاتی بررسی شود.

جمع‌بندی؛ دامنه نوسان بورس در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

دامنه نوسان، محدوده تغییر قیمت هر نماد در یک جلسه معاملاتی است. در سال ۱۴۰۵، دامنه عادی سهام و حق‌تقدم در بورس تهران و بازارهای اصلی فرابورس ۳٪± درصد است؛ اما این عدد برای برخی صندوق‌ها و بازار پایه متفاوت است. این محدودیت می‌تواند بر تشکیل صف خرید و فروش، نقدشوندگی و سرعت کشف قیمت اثر بگذارد. اگر دامنه یک نماد با اعداد جدول متفاوت بود، نوع بازار، نوع ابزار، وضعیت بازگشایی و اطلاعیه‌های ناظر را بررسی کنید. در نهایت، محدوده قیمت مجاز درج‌شده در تابلوی همان نماد در روز معامله، ملاک ثبت سفارش است.

اگر تجربه‌ای از تأثیر دامنه نوسان بر معاملات خود داشته‌اید، آن را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید. به‌نظر شما دامنه نوسان در بورس ایران بیشتر به کنترل نوسانات کمک می‌کند یا باعث محدودیت در معاملات می‌شود؟

سوالات متداول