خرید طلا در بورس ایران؛ نکات مهمی که باید بدانید!

خرید طلا در بورس از طریق صندوق‌های طلا، گواهی سپرده سکه و شمش و قراردادهای مشتقه امکان‌پذیر است. در این مطلب از کاریزما لرنینگ، مراحل خرید، ساعات معاملات، کارمزدها و ریسک هر روش را بررسی می‌کنیم تا گزینه متناسب با نیاز خود را بشناسید.

پیش‌نیاز خرید طلا در بورس: کد بورسی و کد بورس کالا

پیش‌نیاز خرید به ابزاری بستگی دارد که انتخاب می‌کنید. برای خرید واحدهای صندوق طلا، داشتن کد بورسی و حساب فعال در کارگزاری کافی است و به کد بورس کالا نیاز ندارید. برای گواهی سپرده و قراردادهای مشتقه، باید دسترسی همان بازار را از کارگزاری دریافت کنید.

پیش‌نیاز روش‌های مختلف خرید طلا در بورس
روش	پیش‌نیاز ورود
صندوق طلا	ثبت‌نام و احراز هویت سجام، دریافت کد بورسی و حساب معاملاتی کارگزاری
گواهی سپرده سکه یا شمش طلا	کد و دسترسی بازار مالی بورس کالا، متناسب با نماد و سامانه معاملاتی
قرارداد آتی طلا	کد معاملاتی مشتقه، فعال‌سازی دسترسی آتی و تأمین وجه تضمین
قرارداد اختیار معامله طلا	فعال‌سازی دسترسی اختیار معامله و پذیرش مقررات بازار مربوط

اگر اولین بار وارد بازار سرمایه می‌شوید، از دریافت کد بورسی و افتتاح حساب در یک کارگزاری بورس شروع کنید. برای خرید مستقیم گواهی‌ها، مراحل دریافت کد بورس کالا و فعال‌شدن دسترسی بازار مالی را از کارگزاری پیگیری کنید. کد بازار فیزیکی، کد بازار مالی و دسترسی مشتقه را یکسان در نظر نگیرید.

ورود به سامانه معاملات کاریزما

در کارگزاری کاریزما، می‌توانید مسیر ثبت‌نام و فعال‌سازی حساب معاملاتی را به‌صورت آنلاین آغاز کنید. اگر کد بورسی دارید، برای شروع معامله باید حساب کارگزاری و دسترسی ابزار انتخابی خود را فعال کنید.

انتخاب سامانه هم به روش سرمایه‌گذاری بستگی دارد: صندوق طلا در سامانه معاملات اوراق بهادار خریداری می‌شود، اما گواهی و مشتقه به سامانه و دسترسی مربوط نیاز دارند. با انتخاب مسیر درست از ابتدا، مراحل ثبت‌نام و خرید را روشن‌تر دنبال می‌کنید و پیش از واریز وجه می‌دانید چه ابزاری را قرار است معامله کنید.

چگونه در بورس طلا بخریم؟ ۵ روش اصلی خرید طلا در بورس

روش‌های زیر به بازار طلا مرتبط‌اند، اما نتیجه خرید آن‌ها یکسان نیست. در صندوق، مالک واحد سرمایه‌گذاری می‌شوید؛ در گواهی سپرده، مالک مقدار مشخصی کالای موجود در خزانه هستید؛ در مشتقه، قراردادی درباره دارایی پایه معامله می‌کنید.

۱- گواهی سپرده کالایی سکه طلا

گواهی سپرده سکه طلا، ورقه‌ای قابل معامله است که مالکیت مقدار مشخصی سکه نگهداری‌شده در خزانه مورد تأیید بورس کالا را نشان می‌دهد. برای خرید آن لازم نیست سکه را در خانه نگهداری کنید.

مطابق اطلاعیه بورس کالا مورخ ۹ فروردین ۱۴۰۴، از ۱۰ فروردین همان سال اندازه هر گواهی در نمادهای اعلام‌شده سکه رفاه، سامان و آینده به یک‌هزارم سکه تغییر کرده است؛ بنابراین ۱۰۰۰ گواهی معادل یک سکه کامل است. برای تحویل یک سکه باید معادل یک سکه کامل گواهی داشته باشید و شرایط خزانه را رعایت کنید. حداقل تعداد مجاز سفارش را نیز از مشخصات نماد بررسی کنید. همچنین قیمت گواهی می‌تواند تحت تأثیر حباب سکه و عرضه و تقاضای بازار تغییر کند.

مراحل خرید گواهی سپرده سکه طلا:

1. دسترسی معامله گواهی سپرده را از کارگزاری دریافت کنید.
2. وجه موردنیاز را طبق روش اعلام‌شده کارگزاری تأمین کنید.
3. نماد فعال سکه و مشخصات خزانه آن را بررسی کنید.
4. تعداد و قیمت سفارش را وارد و خرید را ثبت کنید.
5. پس از انجام معامله، گواهی‌ها در حساب دارایی شما ثبت می‌شوند.

برای تحویل فیزیکی، باید تعداد کافی گواهی داشته باشید و درخواست را از مسیر کارگزاری ثبت کنید. شرایط خزانه، هزینه انبارداری و مهلت تحویل را پیش از درخواست بررسی کنید. اگر بین سکه و دیگر شکل‌های طلا مردد هستید، مطلب سرمایه گذاری طلا بخریم یا سکه به مقایسه آن‌ها کمک می‌کند.

۲- گواهی سپرده کالایی شمش طلا

گواهی سپرده شمش طلا، مالکیت مقدار مشخصی از شمش موجود در خزانه را نشان می‌دهد. در مشخصات این ابزار، هر گواهی نماینده ۰٫۱ گرم از شمش با حداقل خلوص ۹۹۵ در هزار است. این مقدار، اندازه دارایی پایه هر ورقه است؛ نه حداقل مقدار طلایی که می‌توانید از خزانه تحویل بگیرید.

مراحل خرید گواهی سپرده شمش طلا:

1. کد و دسترسی بازار مالی بورس کالا را فعال کنید.
2. حساب معاملاتی مربوط را شارژ کنید.
3. نماد فعال شمش و مشخصات آن را بخوانید.
4. تعداد گواهی و قیمت پیشنهادی را وارد کنید.
5. سفارش را ثبت و وضعیت انجام آن را پیگیری کنید.

اگر هدف شما دریافت شمش فیزیکی است، حداقل مقدار قابل تحویل و شرایط خزانه را جداگانه بررسی کنید. هزینه انبارداری نیز در محاسبه هزینه نگهداری گواهی اهمیت دارد.

۳- صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا

صندوق طلا بخش عمده دارایی خود را در ابزارهای مبتنی بر طلا، مانند گواهی سپرده سکه و شمش، سرمایه‌گذاری می‌کند. با خرید واحد صندوق، در دارایی‌های آن سهیم می‌شوید و مدیریت ترکیب دارایی را به مدیر صندوق می‌سپارید.

خرید واحد صندوق به معنای خرید سهم یک شرکت یا دریافت مستقیم سکه و شمش نیست. ارزش واحدها با تغییر دارایی‌های صندوق و شرایط بازار افزایش یا کاهش پیدا می‌کند و سود ثابت یا تضمین‌شده ندارند.

مراحل خرید صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا:

1. وارد سامانه معاملاتی کارگزاری شوید و حساب خود را شارژ کنید.
2. نماد صندوق موردنظر را جست‌وجو کنید.
3. قیمت بازار، ارزش خالص دارایی هر واحد و سفارش‌های خریدوفروش را بررسی کنید.
4. تعداد واحد و قیمت سفارش را تعیین کنید.
5. سفارش خرید را ثبت کنید؛ پس از تطبیق با سفارش فروش، واحدها به پرتفوی شما اضافه می‌شوند.

برای فروش نیز نماد را انتخاب و سفارش فروش ثبت می‌کنید. ثبت سفارش، انجام معامله را تضمین نمی‌کند؛ قیمت و تعداد سفارش باید با سفارش طرف مقابل تطبیق پیدا کند.

صندوق طلا کهربا، صندوق قابل معامله گروه مالی کاریزماست. با خرید واحدهای آن، بدون خرید یا نگهداری سکه و شمش فیزیکی، در دارایی‌های مبتنی بر طلا سرمایه‌گذاری می‌کنید.

خریدوفروش واحدهای کهربا به‌صورت آنلاین و از طریق اپلیکیشن کاریزما امکان‌پذیر است؛ بنابراین نیازی به نگهداری فیزیکی طلا یا بررسی اصالت آن ندارید. بااین‌حال، ارزش سرمایه‌گذاری شما با تغییر ارزش دارایی‌های صندوق و شرایط بازار افزایش یا کاهش می‌یابد.

۴- قرارداد آتی طلا

قرارداد آتی طلا، توافقی برای خرید یا فروش مقدار مشخصی از گواهی سپرده شمش یا واحدهای صندوق طلا، با قیمت مشخص و در سررسید معین است. با معامله آتی، همان لحظه مالک طلا نمی‌شوید؛ تعهد خرید یا فروش ایجاد می‌کنید.

برای ورود، مبلغی به نام وجه تضمین در حساب معاملاتی تأمین می‌کنید که از ارزش کل قرارداد کمتر است. به همین دلیل، تغییر قیمت می‌تواند سود یا زیان بزرگی نسبت به سرمایه اولیه شما ایجاد کند؛ به این ویژگی «اهرم» می‌گویند. سود و زیان روزانه در حساب شما محاسبه می‌شود و اگر موجودی از حداقل وجه تضمین کمتر شود، باید در مهلت مقرر پول بیشتری تأمین کنید یا موقعیت خود را طبق مقررات ببندید.

مراحل ورود و مدیریت معامله آتی:

1. کد و دسترسی معاملات آتی را از کارگزاری دریافت کنید.
2. دارایی موضوع معامله، اندازه قرارداد، وجه تضمین و سررسید را بررسی کنید.
3. وجه تضمین لازم را تأمین و سفارش خرید یا فروش ثبت کنید.
4. پس از معامله، موجودی حساب و مهلت‌های قرارداد را پیگیری کنید.
5. برای بستن تعهد پیش از سررسید، در همان نماد و به همان تعداد قرارداد، معامله مخالف انجام دهید؛ برای بستن خرید، بفروشید و برای بستن فروش، بخرید.
6. اگر قرارداد تا سررسید باز بماند، تعهدات تسویه و تحویل را طبق اطلاعیه همان قرارداد انجام دهید. در آتی صندوق طلا، تحویل به معنای انتقال واحدهای صندوق است.

آتی به آموزش و پیگیری مستمر حساب نیاز دارد و برای شروع سرمایه‌گذاری افراد مبتدی، گزینه ساده‌ای نیست.

۵- قرارداد اختیار معامله طلا

قرارداد اختیار معامله به خریدار حق می‌دهد مقدار مشخصی از واحدهای صندوق طلا یا گواهی سپرده شمش را با قیمت تعیین‌شده و در زمان مقرر بخرد یا بفروشد. «اختیار خرید» حق خرید و «اختیار فروش» حق فروش را ایجاد می‌کند؛ خریدار مجبور به استفاده از این حق نیست.

برای دریافت این حق، مبلغی به نام قیمت اختیار می‌پردازید. قیمت تعیین‌شده برای خرید یا فروش دارایی نیز «قیمت اعمال» نام دارد. اگر اختیار بدون استفاده تا پایان مهلت نگهداری شود، منقضی می‌شود و خریدار مبلغ پرداختی را از دست می‌دهد. فروشنده اختیار نیز در صورت استفاده معتبر خریدار از حق خود، موظف به انجام تعهد قرارداد است و زیان او می‌تواند قابل‌توجه باشد.

مراحل ورود به معاملات اختیار طلا:

1. دسترسی معاملات اختیار را از کارگزاری فعال کنید.
2. بررسی کنید قرارداد مربوط به واحدهای کدام صندوق طلا یا گواهی سپرده شمش است.
3. نوع قرارداد، یعنی اختیار خرید یا اختیار فروش، را بررسی کنید.
4. تعداد واحدها یا گواهی‌های موضوع هر قرارداد، قیمت اعمال و سررسید را بخوانید.
5. نماد موردنظر را انتخاب و پس از بررسی قیمت اختیار و هزینه معامله، سفارش ثبت کنید.

خرید اختیار به معنای خرید خودِ طلا نیست و این ابزار مهلت محدود دارد. پیش از ورود، آموزش سرمایه گذاری در طلا را مطالعه کنید.

بهترین روش خرید طلا در بورس کدام است؟

انتخاب روش به تجربه، سرمایه و نیاز شما به تحویل فیزیکی بستگی دارد. برای فردی که هدفش سرمایه‌گذاری بدون نگهداری طلا و بدون مدیریت تعهدات قراردادی است، صندوق طلا مسیر ساده‌تری دارد. این سادگی به معنای تضمین سود یا حذف ریسک قیمت نیست.

مقایسه بهترین روش‌های خرید طلا در بورس
روش	حداقل سرمایه	نقدشوندگی	ریسک اصلی	مناسب چه کسی؟
گواهی سکه	قیمت حداقل سفارش نماد	وابسته به عمق بازار	افت قیمت و حباب سکه	سرمایه‌گذاری مستقیم در سکه
گواهی شمش	قیمت حداقل سفارش نماد	وابسته به عمق بازار	افت قیمت و هزینه نگهداری	مالکیت مستقیم شمش در خزانه
صندوق طلا	معمولاً حدود ۱۰۰ هزار تومان؛ بسته به صندوق و سامانه معاملاتی	وابسته به معاملات و بازارگردان	افت قیمت و حباب صندوق	سرمایه‌گذار خرد و مبتدی
آتی طلا	وجه تضمین قرارداد	وابسته به سررسید	اهرم و تعهد تسویه	معامله‌گر باتجربه
اختیار طلا	قیمت اختیار یا تضمین فروشنده	وابسته به نماد	زیان قیمت اختیار و تعهد فروشنده	معامله‌گر آشنا با اختیار

در همه روش‌ها، کارمزد نیز به مبلغ ورود اضافه می‌شود. در آتی، وجه تضمین مبلغی ثابت برای همیشه نیست و با اطلاعیه‌های بورس تغییر می‌کند. مبلغ خرید اختیار نیز به قیمت اختیار، اندازه و تعداد قرارداد بستگی دارد.

نقدشوندگی یعنی بتوانید دارایی را با قیمت قابل‌قبول بفروشید؛ بازبودن بازار به‌تنهایی فروش فوری را تضمین نمی‌کند. اگر انواع سرمایه گذاری را مقایسه می‌کنید، هدف و زمان نیاز به پول را هم در نظر بگیرید. خرید ابزار طلا از طریق بورس، به معنای سرمایه‌گذاری در سهام نیست؛ این تفاوت در مقایسه سرمایه گذاری در بورس یا طلا اهمیت دارد.

چه ساعتی در بورس می‌توان طلا خرید؟

خریدوفروش صندوق‌های طلای بورسی و گواهی‌های سپرده سکه و شمش از شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۱۲ تا ۱۸ انجام می‌شود. طبق اطلاعیه بورس کالای ایران، از ۹ مهر ۱۴۰۵ معاملات پنجشنبه گواهی‌های سپرده کالایی به جز زعفران، از ساعت ۱۲ تا ۱۵ برقرار است. پیش‌گشایش در هر دو بازه از ساعت ۱۱:۴۵ آغاز می‌شود. 

ساعات معاملات صندوق طلا و گواهی‌های سکه و شمش
ابزار	پیش‌گشایش شنبه تا چهارشنبه	معاملات شنبه تا چهارشنبه	پیش‌گشایش پنجشنبه	معاملات پنجشنبه
صندوق طلا	۱۱:۴۵ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۸	–	–
گواهی سپرده سکه طلا	۱۱:۴۵ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۸	۱۱:۴۵ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۵
گواهی سپرده شمش طلا	۱۱:۴۵ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۸	۱۱:۴۵ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۵

در پیش‌گشایش، امکان ثبت و ویرایش سفارش وجود دارد، اما معامله انجام نمی‌شود. زمان‌بندی بالا مربوط به روزهای غیرتعطیل و شرایط عادی بازار است؛ اطلاعیه تغییر ساعات و پیام ناظر همان نماد در اولویت قرار دارند.

کارمزد خرید و فروش طلا در بورس

کارمزد هر خرید و هر فروش، جداگانه روی مبلغ همان معامله محاسبه می‌شود. نرخ‌ها در جدول زیر به‌صورت درصد آمده‌اند؛ برای مثال، ضریب ۰٫۰۰۱۲ معادل ۰٫۱۲ درصد است.

نرخ کارمزد خرید و فروش ابزارهای طلا
ابزار	کارمزد خرید	کارمزد فروش
صندوق طلا	۰٫۱۲ درصد	۰٫۱۲ درصد
گواهی سپرده سکه طلا	۰٫۱۲۵ درصد	۰٫۱۲۵ درصد
گواهی سپرده شمش طلا	۰٫۲۴ درصد	۰٫۲۴ درصد
آتی صندوق طلا یا شمش طلای خام	۰٫۰۶ درصد	۰٫۰۶ درصد
اختیار معامله صندوق طلا یا گواهی شمش در بورس کالا	۰٫۱۲ درصد	۰٫۱۲ درصد

منابع کارمزد: بولتن رسمی سازمان بورس، ویرایش ۴۸، و صفحات بورس کالا برای کارمزدهای گواهی سپرده کالایی، کارمزد آتی و کارمزد اختیار معامله.

کارمزد خرید و فروش جداگانه محاسبه می‌شود و مبلغ آن به ارزش هر معامله بستگی دارد. نرخ‌های جدول بدون تخفیف احتمالی کارگزاری هستند؛ برای برخی اجزای کارمزد نیز حداکثر مبلغ تعیین شده است.

مثال: اگر ۱۰ میلیون تومان واحد صندوق طلا بخرید، با کارمزد ۰٫۱۲ درصد، هزینه خرید شما ۱۲ هزار تومان می‌شود. اگر بعداً همان واحدها را به مبلغ ۱۲ میلیون تومان بفروشید، کارمزد فروش ۱۴٬۴۰۰ تومان خواهد بود؛ یعنی مجموع کارمزد خرید و فروش ۲۶٬۴۰۰ تومان است. این مثال فرضی است.

در آتی و اختیار معامله، مبنای محاسبه هزینه متفاوت است:

• آتی: کارمزد بر اساس ارزش کل قرارداد محاسبه می‌شود، نه وجه تضمینی که برای ورود پرداخته‌اید.
• اختیار معامله: کارمزد بر اساس مبلغ خرید یا فروش خودِ اختیار محاسبه می‌شود، نه ارزش طلای موضوع قرارداد. نرخ اختیار صندوق طلا و گواهی شمش برای هر خرید یا فروش ۰٫۱۲ درصد و برای اختیار سکه طرح امام ۰٫۱۳۶ درصد است.
• تسویه و تحویل در سررسید: هزینه‌ای جدا از کارمزد معامله دارد که طبق جدول رسمی، برای هر طرف ۰٫۱۴ درصد است. در آتی، این درصد بر ارزش قرارداد با آخرین قیمت تسویه و در اختیار، بر ارزش دارایی موضوع قرارداد در سررسید اعمال می‌شود. شرایط دقیق را باید در اطلاعیه همان قرارداد بررسی کنید.

هزینه انبارداری گواهی و هزینه‌های داخلی صندوق نیز از کارمزد سفارش جدا هستند. برای مقایسه ساختار هزینه ابزارها، مطلب کارمزد معاملات را بخوانید.

مزایا و معایب خرید طلا در بورس

مزایا و محدودیت‌ها به ابزار انتخابی بستگی دارند. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

مزایا:

• کاهش دغدغه نگهداری طلا در خانه و بررسی اصالت در خرید مستقیم.
• امکان خریدوفروش آنلاین و مشاهده اطلاعات معاملاتی.
• دسترسی به سرمایه‌گذاری خرد از طریق صندوق و گواهی، متناسب با حداقل سفارش.
• مدیریت حرفه‌ای ترکیب دارایی در صندوق‌ها.
• معافیت مالیاتی درآمد و نقل‌وانتقال واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری؛ کارمزد معامله همچنان دریافت می‌شود.
• امکان درخواست تحویل فیزیکی گواهی، با رعایت شرایط خزانه.

معایب و ریسک‌ها:

• احتمال کاهش ارزش دارایی با افت قیمت طلا.
• محدودبودن زمان معاملات و امکان توقف نماد.
• فاصله قیمت بازار صندوق از ارزش خالص دارایی آن.
• تفاوت نقدشوندگی نمادها و احتمال انجام‌نشدن سفارش با قیمت دلخواه.
• هزینه انبارداری و شرایط تحویل در گواهی‌های سپرده.
• ریسک اهرم و تعهدات سررسید در قراردادهای مشتقه.

در خرید گواهی سکه، علاوه بر تغییر قیمت طلا، تغییر حباب سکه نیز بر نتیجه سرمایه‌گذاری اثر دارد. همچنین داشتن چند گواهی به معنای امکان تحویل یک سکه کامل نیست. پیش از انتخاب روش فیزیکی یا بورسی، قانون خرید و فروش طلا و هزینه‌های مرتبط با هر روش را بررسی کنید.

نکات مهم در خرید طلا از بورس

پیش از ثبت سفارش، این موارد را بررسی کنید:

• هدف و زمان نیاز به پول: سرمایه‌ای را وارد بازار نوسانی نکنید که در زمان نزدیک برای هزینه ضروری به آن نیاز دارید.
• فاصله قیمت با ارزش دارایی: در صندوق، قیمت بازار را با ارزش خالص دارایی هر واحد مقایسه کنید. بالاتربودن قیمت یعنی برای دارایی صندوق مبلغ بیشتری می‌پردازید؛ پایین‌تربودن آن نیز به‌تنهایی دلیل کافی برای خرید نیست.
• عمق سفارش‌ها: حجم معامله و فاصله بهترین قیمت خریدوفروش را ببینید. سفارش بزرگ می‌تواند در چند قیمت انجام شود.
• هزینه نگهداری و خروج: کارمزد، انبارداری و هزینه تحویل را متناسب با ابزار لحاظ کنید.
• مشخصات نماد: دارایی پایه، خزانه، حداقل سفارش و در مشتقه، سررسید و تعهدات را بخوانید.
• زمان برداشت وجه: انجام معامله فروش و واریز پول به حساب بانکی دو مرحله جدا هستند؛ مهلت درخواست وجه را از کارگزاری بررسی کنید.

جمع‌بندی: کدام روش خرید طلا در بورس برای شما مناسب‌تر است؟

خرید طلا در بورس از طریق صندوق‌های طلا، گواهی سپرده سکه و شمش و قراردادهای آتی و اختیار معامله امکان‌پذیر است. برای افراد مبتدی که قصد سرمایه‌گذاری بدون نگهداری طلای فیزیکی دارند، صندوق‌های طلا مسیر ساده‌تری هستند. گواهی سپرده برای کسانی قابل بررسی است که مالکیت مستقیم طلای موجود در خزانه و امکان تحویل آن را می‌خواهند؛ آتی و اختیار نیز به دانش تخصصی و مدیریت فعال ریسک نیاز دارند.

روش مناسب را بر اساس سرمایه، تجربه و زمان نیاز به پول انتخاب کنید. پیش از خرید، ساعات معاملات، کارمزدها، نقدشوندگی و هزینه‌های نگهداری یا تحویل را بررسی کنید؛ هیچ‌کدام از این روش‌ها ریسک نوسان قیمت طلا را حذف نمی‌کنند.

سوالات متداول