حباب صندوق طلا چیست؟ + فرمول و جدول حباب صندوق‌ها

به‌دلیل نوسانات نرخ ارز و تورم، بسیاری از سرمایه‌گذاران به‌ جای خرید فیزیکی سکه و شمش به‌سراغ صندوق‌های قابل معامله طلا می‌روند؛ با این وجود، یکی از موضوعات مهم، حباب صندوق طلا است که نشان می‌دهد واحدهای یک صندوق طلا در بورس گران‌تر یا ارزان‌تر از ارزش واقعی دارایی‌های آن معامله می‌شوند؛ در این مقاله از کاریزما لرنینگ قصد داریم در مورد حباب صندوق طلا در بورس صحبت کنیم. از شما دعوت می‌کنیم تا انتها همراه ما باشید.

حباب صندوق طلا چیست؟

حباب صندوق طلا به اختلاف بین قیمت معاملاتی هر واحد صندوق طلا در بورس و ارزش خالص دارایی‌های همان واحد (NAV) گفته می‌شود؛ به بیان ساده‌تر، وقتی واحدهای یک صندوق طلا گران‌تر یا ارزان‌تر از ارزش واقعی دارایی‌های آن معامله شوند، می‌گوییم صندوق دارای حباب است؛ به بیان ساده‌تر، باید قیمت معاملاتی صندوق را با NAV مقایسه کنیم:

• اگر قیمت معاملاتی صندوق بالاتر از NAV باشد، صندوق حباب مثبت دارد.
• اگر قیمت معاملاتی صندوق پایین‌تر از NAV باشد، صندوق حباب منفی دارد.
• اگر قیمت صندوق تقریبا برابر با NAV باشد، یعنی واحدهای صندوق نزدیک به ارزش واقعی خود معامله می‌شوند.

بررسی حباب صندوق طلا در بورس اهمیت زیادی دارد؛ چون اختلاف زیاد بین قیمت تابلو و NAV می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش دهد؛ هرچه حباب صندوق‌های طلا بیشتر باشد، احتمال اصلاح قیمت و نزدیک شدن قیمت بازار به ارزش واقعی صندوق هم بیشتر می‌شود؛ بنابراین حباب قیمتی صندوق طلا فقط یک عدد ساده نیست؛ بلکه معیاری برای سنجش گران یا ارزان بودن واحدهای صندوق نسبت به ارزش واقعی دارایی‌های آن است؛ به همین دلیل، سرمایه‌گذاران قبل از خرید صندوق طلا بهتر است علاوه بر بازدهی، نقدشوندگی، ترکیب دارایی و اعتبار بازارگردان، حباب قیمتی صندوق طلا را هم بررسی کنند.

از آنجایی که صندوق طلا یکی از انواع صندوق‌های کالایی در بورس محسوب می‌شود، اگر می‌خواهید با سازوکار کلی این صندوق‌ها، مزایا و نحوه سرمایه‌گذاری در آن‌ها بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله “صندوق کالایی” را هم مطالعه کنید.

در ویدئوی زیر توضیح داده‌ایم که حباب صندوق‌های طلا چگونه شکل می‌گیرد و چرا بررسی آن قبل از خرید اهمیت دارد.

 

برای درک بهتر مفهوم حباب، ابتدا باید بدانید صندوق طلا چگونه کار می‌کند؛ پیشنهاد می‌کنیم قبل از ادامه، مقاله “صندوق طلا چیست” را مطالعه کنید.

انواع حباب صندوق های طلا

در تحلیل حباب صندوق های طلا معمولاً سه نوع حباب بررسی می‌شود؛ هرکدام از این حباب‌ها زاویه متفاوتی از وضعیت صندوق را نشان می‌دهند و به سرمایه‌گذار کمک می‌کنند فقط به قیمت تابلو نگاه نکند، بلکه ارزش واقعی دارایی‌های صندوق را هم در نظر بگیرد؛ در ادامه، جدول حباب صندوق های طلا را بررسی می‌کنیم.

جدول حباب صندوق های طلا
نوع حباب	توضیحات
حباب اسمی	اختلاف قیمت بین ارزش ذاتی و قیمت معاملاتی واحدهای صندوق
حباب ذاتی	اختلاف بین ارزش دارایی‌های پشتوانه صندوق با قیمت واقعی همان دارایی‌ها در بازار فیزیکی طلا
حباب واقعی	جمع حباب اسمی و حباب ذاتی

1- حباب اسمی صندوق طلا

حباب اسمی رایج‌ترین نوع حباب صندوق طلا است و از اختلاف بین قیمت معاملاتی واحدهای صندوق و NAV به‌دست می‌آید؛ اگر قیمت صندوق بالاتر از NAV باشد، حباب اسمی مثبت است؛ یعنی واحدهای صندوق گران‌تر از ارزش خالص دارایی‌های خود معامله می‌شوند. اگر قیمت صندوق پایین‌تر از NAV باشد، حباب اسمی منفی شکل می‌گیرد و صندوق کمتر از ارزش خالص دارایی‌هایش قیمت‌گذاری شده است؛ این نوع حباب معمولاً تحت تأثیر عرضه و تقاضا، هیجان بازار و عملکرد بازارگردان تغییر می‌کند.

2- حباب ذاتی صندوق طلا

حباب ذاتی صندوق طلا به دارایی‌های پشتوانه صندوق مربوط می‌شود؛ صندوق‌های طلا معمولاً ترکیبی از گواهی سپرده سکه، شمش طلا، اوراق مبتنی بر طلا و وجه نقد دارند. اگر دارایی‌هایی مثل سکه یا شمش در بازار آزاد با حباب معامله شوند، این موضوع می‌تواند روی ارزش ذاتی صندوق هم اثر بگذارد. بنابراین ممکن است قیمت صندوق به NAV نزدیک باشد، اما به دلیل حباب دارایی‌های پشتوانه، همچنان ریسک ذاتی در صندوق وجود داشته باشد.

یکی از دلایل تفاوت حباب صندوق‌ها، میزان وابستگی آن‌ها به سکه یا شمش است؛ برای بررسی دقیق‌تر، مقاله “تفاوت صندوق طلای شمش محور و سکه محور” را بخوانید.

3- حباب واقعی صندوق طلا

حباب واقعی صندوق‌های طلا تصویر کامل‌تری از وضعیت صندوق ارائه می‌دهد؛ چون هم اختلاف قیمت معاملاتی صندوق با NAV را در نظر می‌گیرد و هم حباب دارایی‌های پشتوانه را بررسی می‌کند. به زبان ساده، این شاخص نشان می‌دهد قیمت واحدهای صندوق در نهایت چقدر با ارزش واقعی طلا، سکه یا شمش موجود در پرتفوی صندوق فاصله دارد؛ به همین دلیل، حباب واقعی برای بررسی دقیق‌تر ریسک خرید یا فروش صندوق اهمیت زیادی دارد.

محاسبه حباب صندوق طلا

برای محاسبه حباب صندوق طلا، کافی است قیمت بازار هر واحد صندوق را با NAV همان واحد مقایسه کنید؛ قیمت بازار و NAV از سامانه‌های معاملاتی یا TSETMC قابل مشاهده است. در زمان باز بودن بازار، می‌توان از قیمت آخرین معامله برای بررسی حباب لحظه ای صندوق های طلا استفاده کرد؛ اما بعد از پایان معاملات، قیمت پایانی معیار مناسب‌تری برای محاسبه و مقایسه حباب روزانه صندوق‌های طلا است.

بعد از محاسبه، اگر عدد حباب مثبت باشد، یعنی صندوق بالاتر از NAV معامله شده است؛ اگر عدد منفی باشد، یعنی قیمت صندوق پایین‌تر از NAV قرار دارد و صندوق با حباب منفی معامله می‌شود.

اگر قصد دارید از نوسان‌های کوتاه‌مدت صندوق‌های طلا استفاده کنید، مقاله “نوسان گیری صندوق طلا“ نکات مهم این روش را توضیح می‌دهد.

فرمول محاسبه حباب صندوق طلا

فرمول محاسبه حباب صندوق طلا بر اساس اختلاف قیمت بازار هر واحد صندوق با NAV همان واحد محاسبه می‌شود:

100 x (NAV ÷ (NAV − قیمت بازار)) = درصد حباب صندوق طلا

در فرمول محاسبه حباب صندوق طلا به دو پارامتر زیر نیاز داریم:

• قیمت بازار: قیمت آخرین معامله یا قیمت پایانی واحد صندوق است.
• NAV: ارزش خالص دارایی‌های هر واحد صندوق است.

این دو پارامتر را می‌توانید به راحتی از سایت TSETMC به‌دست آورید؛ اگر نتیجه فرمول مثبت باشد، صندوق حباب مثبت دارد و بالاتر از NAV معامله می‌شود؛ اگر نتیجه منفی باشد، صندوق حباب منفی دارد و پایین‌تر از NAV معامله می‌شود.

برای مثال، اگر در صندوق طلای کهربا قیمت آخرین معامله هر واحد ۱۶۴,۱۰۰ ریال و NAV هر واحد ۱۶۴,۹۹۱ ریال باشد، حباب اسمی صندوق به شکل زیر محاسبه می‌شود:

۱۰۰ × ((۱۶۴,۹۹۱ ÷ (۱۶۴,۱۰۰ − ۱۶۴,۹۹۱)) = منفی ۰.۵۴ درصد

بنابراین در این مثال، صندوق طلای کهربا حدود ۰.۵۴ درصد حباب اسمی منفی دارد؛ یعنی واحدهای آن کمی پایین‌تر از ارزش خالص دارایی‌هایشان معامله شده‌اند.

حباب منفی صندوق طلا چیست؟

حباب منفی صندوق طلا زمانی ایجاد می‌شود که قیمت معاملاتی واحدهای صندوق در بورس پایین‌تر از NAV آن باشد؛ در این شرایط، سرمایه‌گذار می‌تواند واحدهای صندوق را با قیمتی کمتر از ارزش خالص دارایی‌های آن خریداری کند؛ برای مثال، اگر NAV هر واحد صندوق ۱۰۰ هزار تومان باشد، اما همان واحد در بازار با قیمت ۹۸ هزار تومان معامله شود، صندوق دارای حباب منفی ۲ درصدی است. این یعنی قیمت بازار ۲ درصد پایین‌تر از ارزش واقعی دارایی‌های صندوق قرار دارد.

حباب منفی همیشه به معنای فرصت قطعی خرید نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای از ارزندگی نسبی صندوق باشد. گاهی اوقات کاهش تقاضا، افت هیجانات بازار، فشار فروش یا انتظار سرمایه‌گذاران برای کاهش قیمت طلا باعث می‌شود حباب صندوق طلا منفی شود؛ در چنین شرایطی، اگر سرمایه‌گذار قصد خرید صندوق طلا داشته باشد، باید علاوه بر حباب منفی، مواردی مانند نقدشوندگی صندوق، بازارگردانی، حجم معاملات و ترکیب دارایی صندوق های طلا را هم بررسی کند.

از طرف دیگر، حباب منفی شدید هم باید با احتیاط تحلیل شود؛ اگر صندوقی به‌طور مداوم با فاصله زیاد از NAV معامله می‌شود، ممکن است مشکل آن فقط ارزان بودن نباشد؛ بلکه ممکن است نقدشوندگی پایین، ضعف بازارگردان یا بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران نسبت به صندوق هم در آن نقش داشته باشد.

اگر علاوه بر بررسی حباب، می‌خواهید زمان مناسب ورود به صندوق‌های طلا را هم بشناسید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله “بهترین زمان خرید صندوق طلا“ را مطالعه کنید.

حباب صندوق های طلا چقدر است؟

حباب صندوق های طلا عدد ثابت و یکسانی ندارد؛ یعنی نمی‌توان گفت همه صندوق‌های طلا همیشه مقدار مشخصی حباب دارند؛ این عدد به‌صورت روزانه و حتی لحظه‌ای تغییر می‌کند، چون قیمت واحدهای صندوق در بورس تحت تأثیر عرضه و تقاضا جابه‌جا می‌شود و از طرف دیگر، NAV صندوق بر اساس ارزش دارایی‌های پشتوانه آن محاسبه می‌شود.

به همین دلیل، حباب لحظه‌ای صندوق‌های طلا ممکن است در طول یک روز معاملاتی تغییر کند؛ در جدول زیر، نمونه‌ای از وضعیت حباب برخی صندوق‌های طلا منتهی به تاریخ 23 خرداد 1405 آورده شده است. این جدول کمک می‌کند حباب صندوق های طلا را با یکدیگر مقایسه کنید.

مقایسه حباب صندوق های طلا (3 ماهه منتهی به 23 خرداد 1405)
نام  صندوق طلا	حباب قیمتی	حباب ذاتی	حباب کل
عیار	1.1% +	0.9% –	0.2% +
قیراط	0.0%	1.4% –	1.4% –
زروان	0.0%	1.4% –	1.4% –
آلتون	0.2% –	1.2% –	1.4% –
کهربا	0.2% –	0.9% –	1.1% –
ناب	0.2% –	1.2% –	1.4% –
لیان	0.2% –	1.4% –	1.6% –
زرگر	0.3% –	1.4% –	1.7% –
گلدیس	0.3% –	0.9% –	1.2% –
مثقال	0.4% –	1.1% –	1.5% –
درنا	0.4% –	1.4% –	1.8% –
رز ترنج	0.5% –	1.2% –	1.7% –
گنج	0.6% –	1.4% –	2.0% –
گوهر	0.6% –	1.0% –	1.6% –
زمرد	0.7% –	1.3% –	2.0% –
جواهر	0.7% –	1.4% –	2.1% –
درخشان	0.8% –	1.4% –	2.2% –
امرالد	1.1% –	1.0% –	2.1% –
نفیس	1.4% –	1.2% –	2.6% –
ریتون	1.6% –	1.3% –	2.9% –
زر	2.0% –	0.7% –	2.7% –
میانگین	0.5% –	1.2% –	1.7% –

حباب فقط یکی از معیارهای انتخاب صندوق است؛ برای بررسی کامل‌تر بازدهی، نقدشوندگی و عملکرد صندوق‌ها، مقاله “بهترین صندوق طلا” می‌تواند راهنمای خوبی باشد.

کدام صندوق طلا حباب کمتری دارد؟

برای اینکه بفهمیم کدام صندوق طلا حباب کمتری دارد، باید حباب کل صندوق‌ها را با هم مقایسه کنیم؛ اما نکته مهم این است که “کمترین حباب” همیشه به معنی منفی‌ترین عدد نیست؛ اگر هدف بررسی فاصله قیمت صندوق با ارزش واقعی دارایی‌های آن باشد، صندوقی وضعیت متعادل‌تری دارد که حباب کل آن به صفر نزدیک‌تر باشد؛ اما اگر سرمایه‌گذار به دنبال خرید صندوق ارزنده نسبت به ارزش دارایی‌ها باشد، حباب منفی می‌تواند جذاب‌تر به نظر برسد.

بر اساس جدول حباب صندوق‌های طلا در بازه ۳ ماهه منتهی به ۲۳ خرداد ۱۴۰۵، صندوق طلای کهربا، یکی از صندوق‌هایی است که در این بازه وضعیت متعادلی داشته است؛ این یعنی قیمت معاملاتی کهربا در مقایسه با ارزش دارایی‌های پشتوانه آن فاصله زیادی نداشته و نسبت به میانگین حباب کل صندوق‌های طلا که منفی ۱.۷ درصد بوده، حباب کمتری را تجربه کرده است.

به بیان ساده‌تر، کهربا در این دوره نه مانند برخی صندوق‌ها با حباب مثبت معامله شده و نه مانند صندوق‌هایی با حباب منفی سنگین، فاصله زیادی از ارزش واقعی دارایی‌های خود داشته است؛ همین موضوع می‌تواند نشان دهد که حباب صندوق طلا کهربا در این بازه کنترل‌شده‌تر از میانگین بازار بوده است.

حباب صندوق طلا کهربا

بررسی روند حباب صندوق طلا کهربا نشان می‌دهد که حباب این صندوق در بازه 10 روزه نوسان داشته، اما در روزهای پایانی نمودار بیشتر به سمت محدوده منفی حرکت کرده است؛ این یعنی قیمت معاملاتی واحدهای کهربا در بخشی از این دوره، پایین‌تر از ارزش دارایی‌های پشتوانه آن قرار گرفته و صندوق با حباب منفی معامله شده است؛ در نمودار تغییرات حباب کهربا، قابل بررسی است:

• حباب قیمتی: فاصله قیمت معاملاتی صندوق با NAV را نشان می‌دهد؛ این شاخص در نمودار کهربا نوسان محدودی داشته و نزدیک به محدوده صفر حرکت کرده است.
• حباب ذاتی: وضعیت ارزش دارایی‌های پشتوانه صندوق را نسبت به ارزش واقعی آن‌ها بررسی می‌کند؛ در روزهای پایانی نمودار، حباب ذاتی کهربا وارد محدوده منفی‌تر شده است.
• حباب کل: تصویر جامع‌تری از وضعیت حباب صندوق ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد مجموع اثر قیمت معاملاتی و دارایی‌های پشتوانه به چه سمتی حرکت کرده است.
• حباب سکه و حباب شمش: این دو شاخص نشان می‌دهند دارایی‌های مبتنی بر سکه و شمش چه اثری بر وضعیت کلی حباب صندوق داشته‌اند؛ در نمودار کهربا، حباب سکه در میانه دوره رشد بیشتری را تجربه کرده، اما در ادامه کاهش یافته است.

نکته مهم درباره حباب صندوق کهربا این است که منفی شدن حباب، به‌تنهایی به معنی ارزنده بودن قطعی صندوق نیست. سرمایه‌گذار باید این عدد را در کنار روند تغییرات حباب، ترکیب دارایی صندوق، نقدشوندگی، حجم معاملات و وضعیت کلی بازار طلا بررسی کند؛ با این حال، قرار گرفتن حباب قیمتی کهربا در محدوده نزدیک به صفر یا منفی، نشان می‌دهد قیمت معاملاتی صندوق در زمان بررسی فاصله زیادی با NAV نداشته است. برای سرمایه‌گذاری در صندوق کهربا  روی دکمه زیر کلیک کنید.

خرید آنلاین صندوق طلا

اگر بین خرید سکه و صندوق طلا مردد هستید، مطالعه مقاله “صندوق طلا بهتر است یا سکه“ کمک می‌کند تفاوت این دو روش را دقیق‌تر بررسی کنید.

حباب صندوق طلا چه زمانی زیاد می‌شود؟

حباب صندوق طلا معمولاً در دوره‌هایی افزایش پیدا می‌کند که تقاضا برای خرید واحدهای صندوق بالا می‌رود؛ در شرایطی که بازار طلا رشد می‌کند یا سرمایه‌گذاران انتظار افزایش قیمت دلار و طلا را دارند، ممکن است تقاضا برای صندوق‌های طلا بیشتر شود که در مقاله “سود صندوق طلا چقدر است“، به طور کامل توضیح داده‌ایم؛ اگر این تقاضا شدید باشد، قیمت واحدهای صندوق بالاتر از NAV قرار می‌گیرد و حباب مثبت ایجاد می‌شود؛ از مهم‌ترین دلایل افزایش حباب صندوق‌های طلا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• رشد سریع قیمت طلا و سکه
• افزایش انتظارات تورمی
• افزایش نرخ دلار
• ورود هیجانی سرمایه‌گذاران به صندوق‌های طلا
• رشد حباب سکه در بازار فیزیکی
• کاهش عرضه واحدهای صندوق نسبت به تقاضا
• عملکرد ضعیف بازارگردان در کنترل فاصله قیمت و NAV

در مقابل، زمانی که تقاضا کاهش پیدا کند یا سرمایه‌گذاران انتظار افت قیمت طلا را داشته باشند، حباب صندوق طلا می‌تواند کاهش یابد یا حتی منفی شود؛ اگر بعد از بررسی حباب، می‌خواهید بدانید سود واقعی سرمایه‌گذاری در صندوق طلا چطور محاسبه می‌شود، مقاله “نحوه سود دهی صندوق های طلا“ راهنمای کاملی برای شماست.

چگونه از حباب صندوق طلا برای تصمیم‌گیری استفاده کنیم؟

حباب صندوق طلا یک شاخص مهم برای تصمیم‌گیری است، اما نباید تنها معیار خرید یا فروش باشد. این شاخص بیشتر به سرمایه‌گذار کمک می‌کند تا متوجه شود صندوق را گران‌تر یا ارزان‌تر از ارزش واقعی دارایی‌های آن می‌خرد.

اگر حباب صندوق طلا مثبت و بالا باشد، بهتر است سرمایه‌گذار با احتیاط بیشتری وارد شود؛ چون ممکن است بخشی از قیمت صندوق ناشی از هیجان بازار باشد؛ در چنین شرایطی، اگر قیمت طلا اصلاح شود یا تقاضا کاهش یابد، احتمال کاهش حباب و افت قیمت واحدهای صندوق وجود دارد.

اگر حباب صندوق طلا نزدیک به صفر باشد، یعنی قیمت بازار و NAV فاصله زیادی ندارند. این وضعیت معمولاً نشان‌دهنده قیمت‌گذاری منطقی‌تر صندوق است؛ اگر حباب منفی باشد، صندوق از نظر قیمتی می‌تواند جذاب‌تر به نظر برسد؛ اما باز هم باید نقدشوندگی و شرایط معاملاتی آن بررسی شود.

در نتیجه، بهترین رویکرد این است که سرمایه‌گذار پیش از خرید، حباب روزانه صندوق های طلا را بررسی کند، روند تغییرات حباب را در چند روز یا چند هفته گذشته ببیند و سپس آن را در کنار معیارهایی مانند بازدهی، ترکیب دارایی، حجم معاملات و عملکرد بازارگردان تحلیل کند.

در نهایت، حباب صندوق طلا در بورس چگونه محاسبه می‌شود؟

در نهایت، حباب واقعی صندوق های طلا یکی از مهم‌ترین معیارهایی است که قبل از خرید صندوق‌های طلا باید بررسی شود؛ زیرا نشان می‌دهد قیمت معاملاتی صندوق چقدر با ارزش واقعی دارایی‌های آن فاصله دارد. حباب مثبت می‌تواند نشانه گران‌تر معامله شدن صندوق نسبت به NAV باشد و حباب منفی نیز اگرچه می‌تواند جذاب به نظر برسد، اما همیشه به‌تنهایی معیار کافی برای خرید نیست. بنابراین، سرمایه‌گذاران بهتر است حباب قیمتی، حباب ذاتی، حباب واقعی، ترکیب دارایی، نقدشوندگی و عملکرد بازارگردان را هم‌زمان بررسی کنند.

در این میان، بررسی داده‌های اخیر نشان می‌دهد صندوق طلای کهربا در بازه مورد بررسی حبابی کنترل‌شده‌تر از میانگین صندوق‌های طلا داشته و می‌تواند برای افرادی که به دنبال سرمایه‌گذاری بورسی در طلا با نگاهی تحلیلی‌تر هستند، یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.

سوالات متداول