نسبت های نقدینگی در صورت های مالی
- نویسندگان متخصص: مطالب توسط نویسندگان متخصص در حوزه مربوطه تهیه می‌شوند.
- بازبینی کارشناسی: محتوا از نظر صحت و دقت اطلاعات توسط کارشناسان بررسی می‌شود.
- منابع معتبر: آمار و اطلاعات بر پایه منابع رسمی و قابل‌استناد ارائه می‌شوند.
- به‌روزرسانی مستمر: مطالب هم‌زمان با تغییرات بازار و انتشار اطلاعات جدید به‌روزرسانی می‌شوند.
- آموزش مسئولانه: هدف کاریزما لرنینگ، افزایش آگاهی مالی است؛ نه وعده سود یا ارائه توصیه‌ای یکسان برای همه.
براساس تعریف CFA Institute، نسبت‌های نقدینگی گروهی از نسبت‌های مالی هستند که برای بررسی توان شرکت در پوشش تعهدات کوتاه‌مدت استفاده می‌شوند. بر اساس این منبع معتبر می‌توان نسبت‌های نقدینگی را معیارهایی برای سنجش توان شرکت در ایفای تعهدات کوتاه‌مدت معرفی می‌کند.
به زبان ساده، نسبت‌های نقدینگی به این سؤال پاسخ می‌دهند:
توان شرکت در پرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت
برای محاسبه این نسبت‌ها معمولاً از اطلاعات صورت وضعیت مالی شرکت استفاده می‌شود. صورت وضعیت مالی دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق مالکانه شرکت را در یک تاریخ مشخص نشان می‌دهد؛ بنابراین نسبت‌های نقدینگی نیز بیشتر تصویری از وضعیت شرکت در همان مقطع زمانی مشخص ارائه می‌کنند. آن‌چه که در منابع آمده، تمام مواردی که برای بررسی توان شرکت در پرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت در نظر گرفته می‌شود شامل موارد اشاره‌شده می‌شود.
برای اینکه تفاوت آن‌ها ساده‌تر مشخص شود، فرض کنید اطلاعات یک شرکت به این صورت باشد:
نکته: اعداد این مثال فرضی و صرفاً برای آموزش نحوه محاسبه نسبت‌ها هستند.
| جدول آموزش نحوه محاسبه نسبت‌ها | |
| مبلغ | عنوان |
| 200 میلیارد تومان | دارایی‌های جاری |
| 80 میلیارد تومان | موجودی کالا |
| 120 میلیارد تومان | وجه نقد، سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و مطالبات |
| 50 میلیارد تومان | وجه نقد و سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت |
| 100 میلیارد تومان | بدهی‌های جاری |
نسبت جاری
نسبت جاری، تمام دارایی‌های جاری شرکت را با بدهی‌های جاری مقایسه می‌کند.
نسبت جاری = دارایی‌های جاری ÷ بدهی‌های جاری
در مثال بالا:
2 = 100 ÷ 200
بنابراین نسبت جاری شرکت برابر با ۲ است. یعنی در تاریخ مورد بررسی، مبلغ دفتری دارایی‌های جاری شرکت دو برابر بدهی‌های جاری آن بوده است.
بااین‌حال، همه دارایی‌های جاری با یک سرعت به وجه نقد تبدیل نمی‌شوند. برای مثال، ممکن است فروش موجودی کالا یا وصول برخی مطالبات زمان‌بر باشد. به همین دلیل، برای بررسی دقیق‌تر می‌توان از نسبت آنی استفاده کرد.
نسبت آنی یا نسبت سریع
نسبت آنی = (وجه نقد + سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت قابل معامله + مطالبات) ÷ بدهی‌های جاری
در مثال فرضی:
1.2 = 100 ÷ 120
در نتیجه، نسبت آنی شرکت برابر با ۱٫۲ است.
این عدد نشان می‌دهد ارزش اقلامی که در این فرمول در نظر گرفته شده‌اند، در تاریخ مورد بررسی معادل ۱٫۲ برابر بدهی‌های جاری شرکت بوده است.
نکته: ممکن است در برخی منابع، تعریف نسبت آنی کمی متفاوت باشد. به همین خاطر، CFA Institute نیز اشاره می‌کند که برخی نسبت‌های مالی ممکن است با تعریف‌های متفاوتی محاسبه شوند؛ بنابراین هنگام مقایسه چند شرکت باید از یک روش محاسبه یکسان استفاده شود.
نسبت وجه نقد
نسبت وجه نقد = (وجه نقد + سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت قابل معامله) ÷ بدهی‌های جاری
در مثال ما:
0.5 = 50 ÷ 100
بنابراین نسبت وجه نقد شرکت برابر با ۰٫۵ است؛ یعنی مبلغ منابعی که در صورت کسر این نسبت در نظر گرفته شده‌اند، معادل ۵۰ درصد بدهی‌های جاری شرکت بوده است.
تفاوت نسبت جاری، آنی و وجه نقد
تفاوت اصلی این سه نسبت در نوع دارایی‌هایی است که در محاسبه وارد می‌شوند:
| تفاوت نسبت جاری، آنی و وجه نقد | ||
| نسبت | چه منابعی را در نظر می‌گیرد؟ | نوع نگاه |
| نسبت جاری | تمام دارایی‌های جاری | گسترده‌تر |
| نسبت آنی | وجه نقد، سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و مطالبات | محدودتر |
| نسبت وجه نقد | وجه نقد و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت قابل معامله | محدودترین |
در مثال ما، نسبت جاری ۲، نسبت آنی ۱٫۲ و نسبت وجه نقد ۰٫۵ است. کمتر شدن این اعداد به این معنا نیست که وضعیت شرکت در هر مرحله بدتر شده؛ بلکه هر نسبت با تعریف محدودتری از دارایی‌های قابل استفاده محاسبه شده است.
نسبت های نقدینگی را چگونه تحلیل کنیم؟
محاسبه نسبت فقط اولین مرحله است. برای تحلیل بهتر، نباید عدد یک دوره را به‌تنهایی بررسی کرد. منابع هم تحلیل روند و مقایسه با شرکت‌های دیگر را از روش‌های اصلی تحلیل نسبت‌های مالی می‌داند.
بهتر است هنگام بررسی نسبت‌های نقدینگی به این موارد توجه شود:
- روند نسبت در چند دوره مالی: افزایش یا کاهش نسبت طی چند دوره معمولاً اطلاعات بیشتری از عدد یک دوره ارائه می‌دهد.
- مقایسه با شرکت‌های مشابه: مقایسه باید تا حد امکان با شرکت‌هایی انجام شود که در صنعت و مدل کسب‌وکار مشابه فعالیت می‌کنند.
- ترکیب دارایی‌های جاری: دو شرکت ممکن است نسبت جاری یکسانی داشته باشند، اما ترکیب دارایی‌های آن‌ها متفاوت باشد.
- جریان نقد شرکت: نسبت‌های نقدینگی در یک تاریخ مشخص محاسبه می‌شوند، اما صورت جریان وجوه نقد نشان می‌دهد طی دوره چه مقدار وجه نقد وارد یا خارج شده است.
برای مثال، اگر نسبت جاری یک شرکت طی چند دوره کاهش پیدا کند، این موضوع می‌تواند دلیلی برای بررسی بیشتر باشد؛ اما به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که شرکت با مشکل نقدینگی مواجه شده است. علت تغییر ممکن است به کاهش موجودی کالا، تغییر مطالبات یا افزایش بدهی‌های جاری مربوط باشد.
نسبت‌های نقدینگی را از کجای صورت‌های مالی پیدا کنیم؟
برای محاسبه این نسبت‌ها باید به صورت وضعیت مالی مراجعه کنید. در این صورت مالی معمولاً اقلامی مانند دارایی‌های جاری، موجودی کالا، دریافتنی‌ها، وجه نقد و بدهی‌های جاری قابل مشاهده هستند.
برای شرکت‌های بورسی، صورت‌های مالی منتشرشده شرکت را می‌توان در سامانه کدال بررسی کرد. هنگام استفاده از اطلاعات، بهتر است به موارد زیر توجه شود:
- تاریخ صورت مالی
- دوره گزارش
- حسابرسی‌شده یا حسابرسی‌نشده بودن گزارش
- صورت مالی جداگانه یا تلفیقی
- یادداشت‌های توضیحی مرتبط با مطالبات، موجودی و بدهی‌ها
همچنین هنگام مقایسه دو شرکت، باید تا حد امکان از اطلاعات مربوط به دوره‌های مشابه و روش محاسبه یکسان استفاده شود.
برای شناخت صورت‌های مالی شرکت‌ها و بررسی اجزای آن‌ها می‌توان به مطلب زیر مراجعه کرد:
نسبت نقدینگی بالا بهتر است یا پایین؟
نمی‌توان گفت هرچه نسبت نقدینگی بالاتر باشد، وضعیت شرکت حتماً بهتر است.
نسبت بالاتر ممکن است نشان دهد شرکت در برابر بدهی‌های جاری، دارایی بیشتری دارد؛ اما برای تحلیل دقیق‌تر باید دید این دارایی‌ها از چه اجزایی تشکیل شده‌اند.
برای مثال، اگر بخش زیادی از دارایی‌های جاری شرکت مربوط به موجودی کالا یا مطالباتی باشد که دیر وصول می‌شوند، بالا بودن نسبت جاری الزاماً به معنای دسترسی سریع شرکت به وجه نقد نیست.
از طرف دیگر، نسبت پایین‌تر نیز همیشه نشانه مشکل نیست. برخی کسب‌وکارها به دلیل دریافت سریع وجه از مشتریان یا گردش سریع موجودی می‌توانند با سطح پایین‌تری از دارایی‌های جاری فعالیت کنند.
به همین دلیل، نمی‌توان یک عدد ثابت را برای همه شرکت‌ها به‌عنوان نسبت نقدینگی خوب یا بد تعیین کرد. نوع صنعت، مدل کسب‌وکار، چرخه وصول مطالبات و شرایط شرکت باید در تفسیر این نسبت‌ها در نظر گرفته شوند.
آیا نسبت های نقدینگی برای انتخاب سهم کافی هستند؟
خیر. نسبت‌های نقدینگی فقط یکی از ابزارهای تحلیل بنیادی هستند و به‌تنهایی برای انتخاب یا رد یک سهم کافی نیستند.
ممکن است شرکتی نسبت جاری بالایی داشته باشد، اما سودآوری آن کاهش یافته باشد یا جریان نقد عملیاتی مناسبی نداشته باشد. در مقابل، شرکتی با نسبت جاری پایین‌تر ممکن است به دلیل چرخه عملیاتی سریع‌تر، وضعیت متفاوتی داشته باشد.
بنابراین بهتر است نسبت‌های نقدینگی در کنار مواردی مانند سودآوری، جریان نقد عملیاتی، میزان و ساختار بدهی، حاشیه سود، فروش، کیفیت مطالبات و سایر نسبت‌های مالی بررسی شوند.
منابع نیز تأکید می‌کند که نسبت‌های مالی باید در کنار سایر اطلاعات شرکت و با مقایسه در طول زمان یا با شرکت‌های مشابه تحلیل شوند.
به همین دلیل، افزایش یا کاهش نسبت جاری، آنی یا وجه نقد به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش سهم محسوب نمی‌شود.
جمع‌بندی
نسبت‌های نقدینگی برای بررسی وضعیت کوتاه‌مدت دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت استفاده می‌شوند. نسبت جاری نگاه گسترده‌تری دارد، نسبت آنی روی دارایی‌های نقدشونده‌تر تمرکز می‌کند و نسبت وجه نقد محدودترین معیار در میان این سه نسبت است.
برای استفاده درست از این نسبت‌ها بهتر است ابتدا عدد را محاسبه کنید، سپس روند آن را در دوره‌های مختلف بررسی کنید، با شرکت‌های مشابه مقایسه کنید و علت تغییر آن را از صورت‌های مالی و یادداشت‌های توضیحی پیدا کنید.
در نهایت، نسبت‌های نقدینگی فقط یکی از اجزای تحلیل شرکت هستند و بهتر است در کنار سایر اطلاعات مالی بررسی شوند.
محتوای مقالات، تحلیل‌ها و ابزارهای ارائه‌شده صرفاً با هدف آموزش و اطلاع‌رسانی تهیه شده است و نباید به‌عنوان توصیه مالی یا سرمایه‌گذاری شخصی تلقی شود. سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی با ریسک نوسان و احتمال زیان همراه است و عملکرد گذشته دارایی‌ها و ابزارهای مالی، تضمینی برای بازده آینده آن‌ها نیست. تصمیم نهایی برای سرمایه‌گذاری باید با توجه به شرایط مالی، اهداف، افق زمانی و میزان ریسک‌پذیری هر فرد گرفته شود.
