گواهی سپرده طلا چیست؟ راهنمای خرید، کارمزد و شرایط تحویل

گواهی سپرده طلا راهی ساده برای سرمایه‌گذاری در سکه یا شمش طلا از طریق بورس کالاست. با خرید این گواهی، بدون نیاز به نگهداری فیزیکی طلا، مالک مقدار مشخصی طلای استاندارد در خزانه مورد تأیید بورس کالا می‌شوید و در صورت رعایت شرایط خزانه، امکان دریافت فیزیکی آن را نیز دارید.

قیمت گواهی با تغییر قیمت طلا، نرخ ارز و شرایط عرضه‌وتقاضا تغییر می‌کند و فرصت کسب بازده متناسب با بازار طلا را فراهم می‌سازد؛ البته مانند هر ابزار سرمایه‌گذاری، سود آن تضمین‌شده نیست. در این مقاله از کاریزما لرنینگ، تفاوت گواهی سکه و شمش، هزینه‌ها و نحوه خرید آن‌ها را بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.

آخرین بررسی و منبع اطلاعات: اطلاعات مربوط به ساعت معاملات، دامنه نوسان، تعرفه انبارداری و شرایط نمادهای گواهی سپرده طلا در این مقاله بر اساس داده‌ها و اطلاعیه‌های منتشرشده در سامانه طلای بورس کالای ایران بررسی شده است. این اطلاعات مربوط به شهریور ۱۴۰۵ است و ممکن است تغییر کند؛ بنابراین پیش از معامله، آخرین اطلاعیه‌ها و مشخصات نماد فعال را در همین سامانه بررسی کنید.

گواهی سپرده طلا چیست؟

گواهی سپرده طلا، مدرکی است که نشان می‌دهد مالک مقدار مشخصی سکه یا شمش طلای نگهداری‌شده در خزانه مورد تأیید بورس کالا هستید. برای صدور این گواهی، طلای واجد شرایط به خزانه تحویل داده می‌شود. انباردار پس از بررسی اصالت و مشخصات طلا، قبض انبار صادر می‌کند و سپس گواهی سپرده آن طلا برای معامله در بورس کالا ایجاد می‌شود.

سرمایه‌گذار می‌تواند گواهی خود را در بازار بفروشد یا در صورت داشتن تعداد لازم و رعایت مقررات خزانه، برای دریافت سکه یا شمش درخواست دهد. گواهی سپرده پشتوانه واقعی طلا دارد؛ اما قیمت آن در بازار براساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود و ممکن است دقیقاً با قیمت همان مقدار طلای فیزیکی برابر نباشد.

 

انواع گواهی سپرده طلا

بر اساس اطلاعات بورس کالای ایران گواهی‌های مبتنی بر طلا به دو گروه اصلی گواهی سپرده سکه و گواهی سپرده شمش تقسیم می‌شوند. تفاوت اصلی آن‌ها در دارایی پایه، واحد نمایش قیمت، کارمزد، هزینه نگهداری و شیوه تحویل است.

گواهی سپرده سکه طلا

گواهی سپرده سکه طلا نشان‌دهنده مالکیت دارنده آن بر سکه‌های پذیرفته‌شده در خزانه مربوط به همان نماد است. نماد معاملاتی این گواهی در بورس کالا GoldCoin است و دارایی پایه آن، سکه تمام بهار آزادی طرح جدید است.

بر اساس مشخصات قرارداد این نماد، هر گواهی سپرده کالایی معادل یک‌صدم سکه تمام بهار آزادی است؛ بنابراین، برای محاسبه ارزش یک سکه کامل، باید قیمت هر گواهی را در ۱۰۰ ضرب کرد. واحد قیمت در معاملات نیز ریال به ازای هر گواهی سپرده کالایی است.

مثال محاسبه قیمت سکه از روی تابلو

فرض کنید قیمت هر گواهی سپرده سکه در تابلو معاملات ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال باشد. ارزش تقریبی یک سکه از روی این قیمت به شکل زیر محاسبه می‌شود:

قیمت تقریبی یک سکه = ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ × ۱۰۰ = ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال

در این مثال، ارزش تقریبی یک سکه ۱۵ میلیون تومان خواهد بود. برای محاسبه مبلغ نهایی خرید، باید کارمزد معامله نیز در نظر گرفته شود.

گواهی سپرده شمش طلا

گواهی سپرده شمش طلا نشان‌دهنده مالکیت دارنده آن بر بخشی از شمش طلای استاندارد نگهداری‌شده در خزانه است. نماد معاملاتی این گواهی GoldBar است و شمش‌های قابل پذیرش در انبار باید حداقل عیار ۹۹۵ داشته باشند و مطابق استانداردهای تعیین‌شده برای پذیرش در انبار باشند.

هر گواهی سپرده شمش طلا معادل ۰٫۱ گرم یا ۱۰۰ سوت طلا است. بنابراین، هر ۱۰ گواهی معادل یک گرم، هر ۱۰۰۰ گواهی معادل ۱۰۰ گرم و هر ۱۰ هزار گواهی معادل یک کیلوگرم شمش طلا خواهد بود.

توجه داشته باشید که خرید گواهی سپرده به‌تنهایی به معنای امکان دریافت فوری طلای فیزیکی نیست. تحویل فیزیکی شمش به شرایط و مقررات انبار، تعداد گواهی‌های موردنیاز برای تحویل و سایر ضوابط مربوط به فرآیند تحویل بستگی دارد.

چگونه گواهی سپرده طلا بخریم؟

برای معامله گواهی سپرده سکه و شمش طلا باید کد بازار مالی بورس کالا داشته باشید؛ داشتن کد بورسی معمولی به‌تنهایی برای این معاملات کافی نیست.. مراحل کلی عبارت‌اند از:

1. ثبت‌نام و احراز هویت در سجام و دریافت کد بورسی
2. ثبت‌نام در کارگزاری و فعال‌سازی دسترسی لازم
3. دریافت کد بازار مالی بورس کالا
4. انتقال وجه به حساب معاملاتی مربوط
5. جست‌وجوی نماد سکه یا شمش و بررسی مشخصات آن
6. مقایسه قیمت تابلو با ارزش همان مقدار طلا
7. ثبت سفارش خرید در ساعت معاملات

اگر هنوز کد بورسی ندارید، می‌توانید فرایند ثبت‌نام و دریافت کد بورسی را از طریق خدمات کارگزاری کاریزما آغاز کنید. پس از فعال‌شدن دسترسی معاملاتی، سفارش‌های گواهی سپرده را می‌توان از سامانه معاملاتی کاریزما ثبت و مدیریت کرد.

ورود به سامانه معاملات کاریزما

ساعت معاملات گواهی سپرده طلا

بازار	پیش‌گشایش	معاملات پیوسته	دامنه اعلام‌شده
گواهی سکه	۱۱:۳۰ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۷؛ پنجشنبه‌ها تا	مثبت و منفی 10٪
گواهی شمش	۱۱:۴۵ تا ۱۲	۱۲ تا ۱۸؛ شنبه تا چهارشنبه	مثبت و منفی ۱۰٪

این اطلاعات براساس وضعیت بررسی‌شده تا شهریور ۱۴۰۵ است و می‌تواند تغییر کند. تابلوی همان روز و اطلاعیه نماد، مرجع نهایی معامله است.

قیمت گواهی سپرده طلا چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت گواهی سپرده طلا در بازار و براساس عرضه‌وتقاضا تعیین می‌شود؛ اما ارزش طلایی که هر گواهی نمایندگی می‌کند، مهم‌ترین مبنای ارزیابی قیمت آن است. قیمت جهانی طلا، نرخ ارز، قیمت داخلی سکه یا شمش، میزان نقدشوندگی نماد، هزینه انبارداری و شرایط تحویل نیز می‌توانند بر قیمت گواهی اثر بگذارند.

برای بررسی قیمت، ابتدا باید ارزش گواهی‌ها را به واحدی قابل‌مقایسه با بازار فیزیکی تبدیل کنید. برای مثال، ارزش ۱۰۰۰ واحد معاملاتی گواهی سکه را می‌توان با قیمت یک سکه مشابه مقایسه کرد. در گواهی شمش نیز ارزش ۱۰ گواهی، معادل یک گرم شمش طلاست.

ممکن است قیمت گواهی‌های معادل یک سکه یا یک گرم شمش دقیقاً با قیمت همان کالا در بازار فیزیکی برابر نباشد. برای مثال، اگر مجموع ارزش ۱۰۰۰ واحد گواهی سکه از قیمت یک سکه در بازار بیشتر باشد، خریدار برای تهیه همان مقدار طلا از طریق گواهی مبلغ بیشتری می‌پردازد. اگر این مبلغ کمتر باشد، گواهی ارزان‌تر از کالای فیزیکی معامله می‌شود.

صرف و تخفیف گواهی سپرده

ممکن است قیمت گواهی سپرده با قیمت همان مقدار طلا در بازار فیزیکی متفاوت باشد. اگر قیمت گواهی بیشتر باشد، گفته می‌شود گواهی با صرف معامله می‌شود. اگر قیمت آن کمتر باشد، گواهی دارای تخفیف است.

برای محاسبه میزان این اختلاف می‌توان از فرمول زیر استفاده کرد:

درصد اختلاف قیمت = ((ارزش گواهی‌های معادل کالا – قیمت کالای فیزیکی) ÷ قیمت کالای فیزیکی) × ۱۰۰

نتیجه مثبت به معنی وجود صرف و نتیجه منفی نشان‌دهنده تخفیف است. البته صرف همیشه نشانه قیمت نامناسب و تخفیف نیز همیشه نشانه فرصت خرید نیست. برای تصمیم‌گیری باید کارمزد معامله، هزینه انبارداری، نقدشوندگی، امکان تحویل فیزیکی و شرایط عرضه‌وتقاضا را نیز بررسی کرد.

کارمزد گواهی سپرده طلا

در گواهی سپرده طلا، کارمزد خرید و فروش جداگانه محاسبه می‌شود. یعنی هنگام خرید، کارمزد به هزینه معامله اضافه می‌شود و در فروش، کارمزد از مبلغ دریافتی فروش کسر می‌شود. نرخ این کارمزد بر اساس جدول رسمی کارمزدهای گواهی سپرده کالایی بورس کالا، برای گواهی سکه و شمش متفاوت است:

کارمزد گواهی سپرده سکه و شمش طلا
نوع گواهی	کارمزد خرید	کارمزد فروش
گواهی سپرده سکه	۰٫۱۲۵٪	۰٫۱۲۵٪
گواهی سپرده شمش	۰٫۲۴٪	۰٫۲۴٪

برای مثال، کارمزد خرید ۱۰۰ میلیون تومان گواهی سکه برابر با ۱۲۵ هزار تومان و کارمزد خرید همین مبلغ گواهی شمش برابر با ۲۴۰ هزار تومان است. این مبالغ هزینه انبارداری، ارزیابی یا تحویل فیزیکی را شامل نمی‌شوند.

هزینه انبارداری گواهی سپرده طلا

هزینه انبارداری برای مدت زمانی که گواهی سپرده در مالکیت سرمایه‌گذار قرار دارد، به‌صورت روزانه محاسبه می‌شود. براساس تعرفه اجراشده از ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ تا اطلاع ثانوی، هزینه انبارداری هر قطعه سکه روزانه ۲۰٬۰۰۰ ریال و هزینه انبارداری هر گواهی شمش طلا روزانه ۴۶۸ ریال است.

هزینه انبارداری از کارمزد خریدوفروش جداست. همچنین طبق اطلاعیه بورس کالای ایران، هزینه انبارداری سکه و شمش طلا مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده است؛ بنابراین مبلغ نهایی قابل پرداخت، شامل هزینه پایه انبارداری به‌اضافه مالیات و عوارض ارزش افزوده مربوط می‌شود.

هزینه انبارداری هنگام فروش گواهی یا درخواست تحویل فیزیکی تسویه می‌شود. در صورت فروش گواهی شمش، هزینه انبارداری از وجه معامله کسر می‌شود و برای تحویل فیزیکی باید پیش از خروج کالا از خزانه تسویه شود.

هزینه انبارداری گواهی سپرده سکه و شمش طلا
دارایی	هزینه انبارداری روزانه	معادل تومانی
سکه طلا	۲۰٬۰۰۰ ریال برای هر قطعه سکه	۲٬۰۰۰ تومان برای هر سکه
شمش طلا	۴۶۸ ریال برای هر گواهی	۴۶٫۸ تومان برای هر گواهی معادل ۰٫۱ گرم

برای نمونه، هزینه پایه نگهداری یک گرم شمش به مدت ۳۰ روز، با توجه به اینکه هر گرم معادل ۱۰ گواهی است، به این شکل محاسبه می‌شود:

۴۶۸ × ۱۰ × ۳۰ = ۱۴۰٬۴۰۰ ریال

این مبلغ پیش از محاسبه مالیات و عوارض ارزش افزوده خدمات انبارداری است. هزینه نهایی نگهداری به تعداد روز مالکیت و مقدار دارایی بستگی دارد.

هزینه انبارداری چگونه تسویه می‌شود؟

هزینه انبارداری به‌صورت روزانه و براساس مدت نگهداری گواهی محاسبه می‌شود. تسویه هزینه برای سرمایه‌گذار هنگام فروش گواهی یا دریافت فیزیکی کالا انجام می‌شود.

در زمان فروش، هزینه انبارداری طبق سازوکار نماد و خزانه از مبلغ معامله کسر می‌شود. برای دریافت سکه یا شمش نیز باید هزینه انبارداری تا زمان خروج کالا، پیش از تحویل پرداخت شود. این هزینه جدا از کارمزد خریدوفروش است و مالیات و عوارض ارزش افزوده آن نیز مطابق مقررات دریافت می‌شود.

هزینه واقعی سرمایه‌گذاری گواهی سپرده طلا

برای مقایسه گواهی سپرده با طلای فیزیکی یا صندوق طلا، فقط قیمت خرید را بررسی نکنید. کارمزد خریدوفروش، هزینه انبارداری، مالیات و عوارض ارزش افزوده خدمات انبار، هزینه ارزیابی و هزینه احتمالی تحویل نیز باید در محاسبه لحاظ شوند.

فرمول‌های زیر برای برآورد قیمت مؤثر دریافت فیزیکی و بازده خالص استفاده می‌شوند:

قیمت مؤثر خرید و دریافت فیزیکی = ارزش واحدهای لازم + کارمزد خرید + هزینه انبارداری و مالیات آن + هزینه ارزیابی + هزینه‌های تحویل

بازده خالص = ((مبلغ فروش − مبلغ خرید − مجموع هزینه‌ها) ÷ مبلغ خرید) × ۱۰۰

در فرمول بازده خالص، مجموع هزینه‌ها شامل کارمزد خرید، کارمزد فروش، هزینه انبارداری، مالیات و عوارض ارزش افزوده، هزینه ارزیابی و هزینه‌های تحویل یا خروج کالا است؛ البته فقط هزینه‌هایی باید محاسبه شوند که در معامله یا دریافت فیزیکی شما وجود دارند.

چگونه سکه فیزیکی را به گواهی سپرده تبدیل کنیم؟

تبدیل سکه فیزیکی به گواهی سپرده با خرید گواهی از بورس کالا متفاوت است. ابتدا باید خزانه فعال و شرایط پذیرش آن را بررسی کنید؛ زیرا نوع، سال ضرب و اصالت سکه باید با مقررات خزانه مطابقت داشته باشد.

فرایند کلی شامل دریافت نوبت، تحویل سکه، ارزیابی و اصالت‌سنجی، پرداخت هزینه‌ها، صدور قبض انبار و تبدیل آن به گواهی قابل معامله است. شرایط خزانه‌ها ممکن است تغییر کند؛ بنابراین پیش از مراجعه، آخرین اطلاعیه را بررسی کنید.

سپرده‌گذاری شمش نیز به تولیدکنندگان و واردکنندگان مورد تأیید انباردار محدود است، اما خریدوفروش گواهی شمش برای سرمایه‌گذارانی که دسترسی معاملاتی لازم را دارند، امکان‌پذیر است.

آیا امکان دریافت فیزیکی سکه یا شمش با گواهی سپرده وجود دارد؟

بله، اما تحویل فوری نیست. دارنده گواهی باید به حداقل تعداد لازم برسد، درخواست خروج ثبت کند و هزینه‌های انبارداری و تحویل را بپردازد. در مورد شمش، نصاب تحویل به اطلاعیه خزانه و وزن شمش‌های موجود بستگی دارد؛ بنابراین عدد دقیق باید از آخرین مقررات خزانه دریافت شود.

مالیات گواهی سپرده طلا

براساس تبصره ۱ ماده ۱۴۳ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، معاملات ثانویه گواهی سپرده کالایی سکه و شمش طلا در بورس کالا از معافیت مالیاتی مربوط به این معاملات برخوردارند؛ اما این معافیت لزوماً شامل سایر خدمات و مراحل مرتبط با نگهداری و تحویل کالا نمی‌شود.

به‌عنوان مثال، هزینه انبارداری سکه و شمش طلا مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده است. همچنین هزینه‌های مربوط به ارزیابی و تحویل فیزیکی کالا نیز براساس تعرفه‌های اعلام‌شده توسط خزانه دریافت می‌شود.

لازم است توجه داشته باشید که سپرده‌گذاری اولیه کالا و معامله‌ای که به تحویل نهایی کالا منجر می‌شود، می‌تواند مشمول قواعد مالیاتی متفاوتی باشد و نباید معافیت معاملات ثانویه گواهی سپرده را به این مراحل تعمیم داد.

مزایا و ریسک‌های گواهی سپرده طلا

قبل از انتخاب گواهی سپرده طلا، مزایا و محدودیت‌های آن را در کنار هم بررسی کنید:

مقایسه مزایا و ریسک‌های گواهی سپرده طلا
مزایا	ریسک‌ها و محدودیت‌ها
نگهداری طلا در خزانه مورد تأیید	نوسان قیمت
کاهش دغدغه سرقت و اصالت‌سنجی	هزینه روزانه انبارداری
معامله در بستر رسمی و شفاف	محدودیت ساعت معامله
امکان تحویل فیزیکی با رعایت شرایط	تفاوت قیمت بازار با ارزش پشتوانه
امکان توثیق در صورت پذیرش نهاد مربوط	تغییر احتمالی مقررات و شرایط نماد

قابلیت توثیق عمومی و قطعی نیست و به پذیرش بانک یا نهاد تأمین مالی، مقررات جاری و وجود زیرساخت مربوط بستگی دارد.

روش‌های سرمایه‌گذاری در طلا؛ گواهی سپرده، صندوق یا طرح طلا؟

خرید طلای فیزیکی و گواهی سپرده تنها راه سرمایه‌گذاری در بازار طلا نیست. صندوق طلا نوعی صندوق سرمایه‌گذاری بورسی است که سرمایه افراد را در دارایی‌های مرتبط با طلا سرمایه‌گذاری می‌کند. خریدوفروش واحدهای صندوق طلا به کد بورسی و دسترسی به سامانه معاملاتی نیاز دارد.

طرح طلا نیز مسیر ساده‌تری برای سرمایه‌گذاری در طلاست که بدون نیاز به سجام و کد بورسی، امکان خریدوفروش ۲۴ساعته را فراهم می‌کند. انتخاب میان گواهی سپرده، صندوق طلا و طرح طلا به هدف، میزان ریسک‌پذیری، هزینه‌ها و شیوه دسترسی موردنظر شما بستگی دارد.

خرید آنلاین طلا

جمع‌بندی

گواهی سپرده طلا، نشان‌دهنده مالکیت مقدار مشخصی سکه یا شمش طلاست که در خزانه مورد تأیید بورس کالا نگهداری می‌شود. در ساختار فعلی معاملات سکه، هر قطعه سکه معادل ۱۰۰۰ واحد معاملاتی است و قیمت تابلو، یک‌هزارم قیمت یک سکه را نشان می‌دهد. هر گواهی سپرده شمش نیز معادل ۰٫۱ گرم یا ۱۰۰ سوت طلاست.

پیش از خرید، قیمت گواهی و ارزش طلای پشتوانه را با هم مقایسه کنید و کارمزد خریدوفروش، هزینه انبارداری، مالیات و عوارض خدمات انبار و شرایط تحویل را در نظر بگیرید. گواهی سپرده سود ثابت ندارد و کاهش دغدغه‌های نگهداری فیزیکی، به معنی حذف ریسک نوسان قیمت نیست.

اگر معامله مستقیم گواهی برای شما مناسب است، می‌توانید پس از دریافت کد بورسی و فعال‌سازی حساب در کارگزاری کاریزما، از سامانه معاملاتی کاریزما استفاده کنید. اگر روش غیرمستقیم را ترجیح می‌دهید، صندوق طلای کهربا یکی از گزینه‌هایی است که می‌توانید با توجه به هزینه‌ها، نقدشوندگی، ترکیب دارایی و میزان ریسک‌پذیری خود بررسی کنید.

سوالات متداول