سهام جایزه چیست؟ نحوه دریافت، محاسبه و فروش سهام جایزه

سهام جایزه سهامی است که در برخی روش‌های افزایش سرمایه، بدون پرداخت وجه جدید به سهامداران فعلی شرکت تعلق می‌گیرد. با این حال، دریافت سهام بیشتر به این معنا نیست که ارزش دارایی سهامدار همان لحظه افزایش پیدا می‌کند؛ زیرا قیمت تئوریک سهم نیز متناسب با افزایش سرمایه تعدیل می‌شود.

در این مقاله از کاریزما لرنینگ بررسی می‌کنیم سهام جایزه به چه کسانی تعلق می‌گیرد، چگونه محاسبه می‌شود، چه زمانی وارد پرتفوی می‌شود و از چه زمانی امکان فروش آن وجود دارد.

سهام جایزه چیست؟

سهام جایزه، نوعی از سهام است که شرکت‌ها بدون هیچ هزینه‌ای، در اختیار سهامداران فعلی خود قرار می‌دهند. این سهام اضافی بر اساس تعداد سهامی که سهامداران در حال حاضر در اختیار دارند، توزیع می‌شود. به بیان ساده‌تر، اگر شما تعدادی سهام از یک شرکت داشته باشید و آن شرکت تصمیم بگیرد سهام جایزه صادر کند، سهام جایزه‌ای که به شما تخصیص پیدا می‌کند، بر اساس تعداد سهامی است که مالکیت آن را بر عهده دارید.

دلیل انتشار سهام جایزه چیست؟

برای پاسخ به این سوال و بررسی دلیل انتشار سهام جایزه، ابتدا باید با مفهوم افزایش سرمایه آشنا شویم. افزایش سرمایه می‌تواند با اهداف مختلفی مانند تأمین مالی، اجرای طرح توسعه یا اصلاح ساختار مالی و سرمایه شرکت انجام شود. برای کسب اطلاع بیشتر درباره انواع افزایش سرمایه، مقاله زیر را مطالعه کنید.

سهام جایزه از کدام روش‌های افزایش سرمایه ایجاد می‌شود؟

افزایش سرمایه انواع مختلفی دارد و نتیجه برخی از آن‌ها تخصیص سهام جایزه به سرمایه‌گذاران است که در جدول زیر به بررسی آن می‌پردازیم:

نکته قابل توجه این است که سهام جایزه می‌تواند از طریق روش افزایش سرمایه از محل صرف سهام نیز به سهامداران فعلی واگذار شود. با این حال، استفاده از روش افزایش سرمایه از محل صرف سهام برای اعطای سهام جایزه در کشور ما خیلی رایج نیست و تخصیص سهام جایزه از محل سود انباشته و سهام جایزه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها متداول‌تر است.

آیا سهام جایزه باعث افزایش ارزش دارایی می‌شود؟

دریافت سهام جایزه به‌تنهایی و در همان لحظه باعث افزایش ارزش دارایی سهامدار نمی‌شود. با افزایش تعداد سهام، قیمت تئوریک هر سهم نیز متناسب با درصد افزایش سرمایه کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین از نظر تئوریک و در لحظه اعمال افزایش سرمایه، ارزش کل دارایی تغییر نمی‌کند.

برای مثال، اگر فردی ۱۰۰۰ سهم به قیمت هر سهم ۱۰۰۰ تومان داشته باشد، ارزش دارایی او یک میلیون تومان است. پس از افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی، تعداد سهام او به ۲۰۰۰ سهم می‌رسد، اما قیمت تئوریک هر سهم به ۵۰۰ تومان کاهش پیدا می‌کند؛ در نتیجه ارزش کل دارایی همچنان یک میلیون تومان خواهد بود. البته پس از بازگشایی نماد، قیمت سهم براساس عرضه‌وتقاضا تغییر می‌کند و ممکن است ارزش دارایی سهامدار افزایش یا کاهش یابد.

سهام جایزه به چه کسانی تعلق میگیرد​؟

اگر شرکتی افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها داشته باشد، به سهام‌داران خود، سهام جایزه تخصیص خواهد داد. اما توجه داشته باشید که سهام جایزه تنها به سهامدارانی تعلق می‌گیرد که در تاریخ برگزاری مجمع عمومی فوق‌العاده مبنی بر تصویب افزایش سرمایه، سهام آن شرکت را در پرتفوی خود داشته باشند. بنابراین افرادی که سهام خود را پیش از برگزاری این مجمع به فروش برسانند، سهام جایزه دریافت نخواهند کرد.

همچنین تعداد سهام جایزه که به هر سهامدار تعلق می‌گیرد، با توجه به درصد افزایش سرمایه شرکت و نسبت مالکیت هر سهامدار در شرکت محاسبه می‌شود. برای مثال، فرض کنید شما دارای سهام شرکتی هستید که قصد افزایش سرمایه 100 درصدی از محل سود انباشته داشته باشد و شما در تاریخ برگزاری مجمع عمومی فوق‌العاده این شرکت برای افزایش سرمایه آن، مالک 200 سهم از آن شرکت بوده‌اید. بنابراین در صورت طی شدن فرآیند افزایش سرمایه این شرکت، به شما 200 سهام جایزه تعلق خواهد گرفت.

چگونه سهام جایزه را به پرتفوی اضافه کنیم؟

اگر در زمان برگزاری مجمع فوق‌العاده افزایش سرمایه سهامدار بوده‌اید و سهام جایزه به شما تعلق گرفته است. باید تا زمان ثبت رسمی افزایش سرمایه شرکت و انتشار آگهی آن در سامانه کدال صبر کنید.

اگر در زمان ثبت رسمی افزایش سرمایه شرکت و انتشار آگهی آن در سامانه کدال، نماد مدنظر را در پرتفوی خود داشته باشید، سهام جایزه آن به‌صورت خودکار به دارایی پرتفوی شما اضافه خواهد شد و برای این کار نیازی به اقدام خاصی از سمت شما نیست.

اگر پس از مجمع قصد فروش سهام اصلی را دارید، حق دریافت سهام جایزه شما از بین نمی‌رود. با این حال، نگه‌داشتن حداقل یک سهم می‌تواند باعث شود پس از ثبت افزایش سرمایه، سهام جدید راحت‌تر در پرتفوی کارگزاری شما نمایش داده شود. این کار شرط دریافت سهام جایزه نیست و در صورت فروش تمام سهام نیز می‌توانید دارایی خود را در درگاه یکپارچه ذینفعان بررسی و در صورت نیاز درخواست تغییر کارگزار ناظر ثبت کنید.

سهام جایزه چه زمانی به پرتفوی اضافه می‌شود؟

پس از تصویب افزایش سرمایه، سهام جایزه به شما تعلق می‌گیرد؛ اما تا زمانی که فرایند ثبت افزایش سرمایه تکمیل نشود، این سهام  در بخش دارایی قابل معامله پرتفوی شما قرار نمی‌گیرد و مدت زمانی که طول می‌کشد تا سهام جایزه به پرتفوی شما اضافه شود، به میزان افزایش سرمایه بستگی دارد. به طور کلی، دو حالت زیر ممکن است رخ دهد:

1. افزایش سرمایه کمتر از ۲۰۰ درصد باشد: در این حالت، نماد معمولاً حداکثر دو روز کاری پس از افشای تصمیمات مجمع بازگشایی می‌شود؛ اما سهام جایزه تا زمان ثبت افزایش سرمایه قابل معامله نخواهد بود.
2. افزایش سرمایه ۲۰۰ درصد یا بیشتر باشد: در افزایش سرمایه ۲۰۰ درصد یا بیشتر که صرفاً از محل صدور سهام جایزه باشد، بازگشایی نماد به ثبت افزایش سرمایه و قابل معامله شدن سهام جدید وابسته است. پس از تکمیل این فرایند، نماد بازگشایی می‌شود و سهام قبلی و سهام جایزه امکان معامله خواهند داشت.

اگر سهام اصلی را بعد از مجمع بفروشیم، سهام جایزه چه می‌شود؟

اگر در زمان مجمع فوق‌العاده سهامدار بوده‌اید، فروش سهم پس از مجمع باعث از بین رفتن حق دریافت سهام جایزه نمی‌شود. اما اگر تا زمان اعمال سهام جایزه هیچ سهمی از نماد اصلی در پرتفوی نداشته باشید، برای نمایش سهم در پرتفوی کارگزاری نیاز به بررسی دارایی در درگاه ذینفعان و ثبت درخواست تغییر کارگزار ناظر در سامانه معاملاتی خود خواهید داشت.

سهام جایزه چه زمانی قابل فروش است؟

سهام جایزه پس از تکمیل فرایند ثبت افزایش سرمایه، انتشار آگهی آن در سامانه کدال و اضافه‌شدن به پرتفوی، قابل فروش است. از این مرحله به بعد، سهام جایزه تفاوتی با سهام عادی ندارد و می‌توانید آن را از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری بفروشید. این فرایند زمان مشخصی ندارد و ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد.

اگر سهام جایزه را نفروشیم چه می‌شود؟

اگر سهام جایزه را نفروشید، در پرتفوی شما باقی می‌ماند و همراه با قیمت سهم اصلی، ارزش آن افزایش یا کاهش پیدا می‌کند. این سهام تاریخ انقضا ندارد و پس از تبدیل‌شدن به سهام عادی، تفاوتی با سایر سهام شما ندارد. در صورت داشتن شرایط مربوط به هر رویداد شرکتی، از حقوقی مانند دریافت سود نقدی یا حضور در افزایش سرمایه‌های بعدی برخوردار خواهد بود.

نحوه محاسبه تعداد و قیمت سهام جایزه

فرمول محاسبه قیمت جدید هر سهم پس از افزایش سرمایه و تخصیص سهام جایزه  به‌صورت زیر است:

به عنوان مثال فرض کنید قیمت سهم قبل از افزایش سرمایه 1000 تومان باشد و شرکت 50% افزایش سرمایه از محل سود انباشته داشته باشد. همچنین فرض کنید هر سهامدار قبل از افزایش سرمایه 100 سهم داشته باشد.در این صورت، قیمت سهم تعدیل شد‌ه و تعداد سهام جدید هر سهامدار به شرح زیر خواهد بود:

667 تومان = (1 + 100 ÷ 50) ÷ 1000 تومان : قیمت سهم تعدیل شد‌ه

150 سهم = 100 × (1 + (100 ÷ 50)) : تعداد سهام جدید سهامدار

جمع‌بندی مقاله سهام جایزه چیست؟

سهام جایزه، سهامی است که در برخی روش‌های افزایش سرمایه مانند سود انباشته و تجدید ارزیابی دارایی‌ها بدون پرداخت وجه جدید به سهامداران تعلق می‌گیرد. ملاک دریافت آن، سهامدار بودن در زمان برگزاری مجمع فوق‌العاده مربوط به افزایش سرمایه است و تعداد سهام جایزه نیز براساس درصد افزایش سرمایه و تعداد سهام فرد محاسبه می‌شود.

دریافت سهام جایزه به‌تنهایی باعث افزایش فوری ارزش دارایی نمی‌شود؛ زیرا هم‌زمان با افزایش تعداد سهام، قیمت تئوریک سهم نیز تعدیل می‌شود. سهام جایزه پس از تکمیل فرایند ثبت افزایش سرمایه و اضافه‌شدن به دارایی قابل معامله، مانند سهام عادی قابل خریدوفروش خواهد بود. بنابراین برای ارزیابی سهام جایزه، بهتر است علاوه بر تعداد سهام دریافتی، شرایط بنیادی شرکت و چشم‌انداز سهم پس از افزایش سرمایه را نیز در نظر بگیرید.

سوالات متداول