محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری | آموزش کامل با مثال واقعی

محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای تحلیل دقیق ارزش واقعی یک صندوق سرمایه گذاری است؛ عددی که مستقیماً از مجموع دارایی‌ها منهای بدهی‌ها و تقسیم آن بر تعداد واحدهای منتشرشده به دست می‌آید؛ در این مقاله از کاریزما لرنینگ، نحوه محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری را بررسی می‌کنیم.

نحوه محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری

زمانی که واحدهای یک صندوق سرمایه‌گذاری را خریداری می‌کنید، در واقع به همان نسبت در مجموعه دارایی‌های آن صندوق مشارکت دارید؛ به همین دلیل، اطلاع از ارزش دقیق این دارایی‌ها برای ارزیابی عملکرد و تصمیم‌گیری صحیح اهمیت ویژه‌ای دارد. شاخص NAV این امکان را فراهم می‌کند که صندوق‌ها را بر اساس ارزش خالص دارایی‌هایشان با یکدیگر مقایسه کنید و انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.

از آنجا که بخش مهمی از دارایی صندوق‌ها را سهام شرکت‌های بورسی تشکیل می‌دهد، تغییرات قیمت این سهام به‌صورت مستقیم بر ارزش کل صندوق اثر می‌گذارد؛ علاوه‌بر این، سودهای تقسیمی شرکت‌ها نیز به دارایی صندوق افزوده می‌شود و می‌تواند موجب افزایش ارزش واحدها شود؛ به همین دلیل، ارزش‌گذاری دارایی‌های صندوق‌ها به‌صورت روزانه انجام می‌شود تا NAV هر واحد منعکس‌کننده وضعیت به‌روز دارایی‌ها باشد. در مقاله “ارزش خالص دارایی چیست و چرا NAV مهم است؟” توضیح داده‌ایم که چرا محاسبه nav اهمیت دارد. فرمول محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری به شرح زیر است:

محاسبه ارزش خالص هر واحد صندوق بر اساس قیمت پایانی دارایی‌ها در پایان هر روز معاملاتی صورت می‌گیرد و از طریق سایت tsetmc منتشر می‌شود؛ در ادامه مراحل محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری آورده شده است.

مراحل گام ب گام محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری

مراحل محاسبه nav صندوق‌های سرمایه گذاری به صورت زیر است:

1- جمع ارزش دارایی‌های صندوق‌

ارزش دارایی‌های صندوق شامل سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی و غیربورسی، سرمایه‌گذاری‌های جاری، مانده نقدی، سود سهام دریافتنی و سایر دارایی‌ها است. برای دارایی‌های بورسی معمولاً از قیمت روز بازار استفاده می‌شود، اما دارایی‌های غیربورسی برای صندوق‌های جسورانه، خصوصی و صندوق‌های املاک، قیمت لحظه‌ای ندارند و بر اساس آخرین گزارش ارزش‌گذاری رسمی محاسبه می‌شوند؛ به همین دلیل در برخی صندوق‌ها به‌روزرسانی NAV ممکن است دوره‌ای انجام شود؛ این موضوع را در مقاله محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری، همراه با مثال و فرمول ساده توضیح داده‌ایم.

2- افزودن ارزش افزوده سرمایه‌گذاری‌ها

در بسیاری از صندوق‌ها بین بهای تمام‌شده سبد و ارزش روز دارایی‌ها اختلاف وجود دارد؛ این اختلاف که می‌تواند مثبت (سود تحقق‌نیافته) یا منفی (کاهش ارزش) باشد، در محاسبه NAV بر مبنای قیمت روز لحاظ می‌شود تا ارزش خالص دارایی‌ها منعکس‌کننده وضعیت واقعی و به‌روز صندوق باشد.

3- کسر بدهی‌ها و ذخایر

بدهی‌ها شامل مطالبات سهامداران، هزینه‌های جاری، تعهدات صندوق و سایر بدهی‌ها است؛ همچنین ذخایر کاهش ارزش دارایی‌ها، زیان‌های تحقق‌یافته و ذخایر مالیاتی نیز از مجموع دارایی‌ها کسر می‌شوند.

4- تقسیم بر تعداد واحدهای صندوق

پس از آن‌که مجموع ارزش روز دارایی‌های صندوق محاسبه و تمامی بدهی‌ها و تعهدات از آن کسر شد، عدد حاصل نشان‌دهنده ارزش خالص کل دارایی‌های صندوق است؛ در مرحله بعد، این رقم بر تعداد کل واحدهای منتشر شده تقسیم می‌شود تا ارزش خالص دارایی به ازای هر واحد یا همان NAV هر واحد به دست آید. این عدد مبنای قیمت‌گذاری و ارزیابی عملکرد صندوق قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد هر واحد سرمایه‌گذاری چه سهمی از دارایی‌های خالص صندوق را در اختیار دارد.

نحوه محاسبه nav صندوق های طلا

نحوه محاسبه NAV صندوق های طلا از نظر فرمول کلی تفاوتی با سایر صندوق‌ها ندارد، اما نوع دارایی‌های آن باعث می‌شود فرآیند ارزش‌گذاری کمی متفاوت باشد. در صندوق‌های طلا، بخش عمده دارایی‌ها شامل گواهی سپرده سکه یا شمش طلا و گاهی اوراق مبتنی بر طلا است؛ بنابراین مبنای اصلی محاسبه، قیمت روز طلا در بازار داخلی است.

در این فرآیند ابتدا ارزش روز دارایی‌های طلایی صندوق بر اساس قیمت پایانی معاملات گواهی‌های سپرده یا ابزارهای مرتبط با طلا محاسبه می‌شود؛ سپس سایر دارایی‌ها مانند مانده نقدی و سودهای دریافتنی به آن افزوده می‌شود؛ در مرحله بعد، بدهی‌ها و هزینه‌های صندوق از مجموع دارایی‌ها کسر می‌گردد تا ارزش خالص دارایی‌ها به دست آید؛ در نهایت، این عدد بر تعداد واحدهای منتشرشده تقسیم می‌شود تا NAV هر واحد صندوق طلا مشخص شود.

از آنجا که قیمت طلا به‌صورت روزانه تغییر می‌کند، NAV این صندوق‌ها نیز همسو با نوسانات بازار طلا حرکت می‌کند؛ به همین دلیل بررسی روزانه NAV در صندوق‌های طلا اهمیت بیشتری دارد، زیرا کوچک‌ترین تغییر در قیمت سکه یا شمش می‌تواند بر ارزش واحدها اثر بگذارد.

برای اینکه نحوه محاسبه NAV صندوق های طلا ملموس‌تر شود، یک مثال ساده عددی را در نظر بگیریم. فرض کنید یک صندوق طلا در پایان روز معاملاتی دارای شرایط زیر است:

• ارزش گواهی‌های سپرده طلا بر اساس قیمت پایانی بازار: ۵۰۰ میلیارد تومان
• مانده نقدی و سودهای دریافتنی: ۲۰ میلیارد تومان
• مجموع بدهی‌ها و هزینه‌های صندوق: ۱۰ میلیارد تومان
• تعداد کل واحدهای منتشر شده: ۱ میلیارد واحد

در این حالت ابتدا مجموع دارایی‌ها محاسبه می‌شود:

۵۰۰ + ۲۰ = ۵۲۰ میلیارد تومان

سپس بدهی‌ها کسر می‌شود:

۵۲۰  − ۱۰ = ۵۱۰ میلیارد تومان (ارزش خالص دارایی‌ها)

حال این عدد بر تعداد واحدها تقسیم می‌شود:

۵۱۰ میلیارد ÷ ۱ میلیارد واحد = ۵۱۰ تومان

بنابراین NAV هر واحد این صندوق طلا برابر با ۵۱۰ تومان خواهد بود.

همین منطق دقیقاً در تمام صندوق‌های طلا اجرا می‌شود؛ در ویدئوی زیر نکات مهمی که هنگام خرید صندوق‌های طلا باید به آن‌ها توجه کنید و عوامل موثری که می‌تواند بر nav آن‌ها تاثیر بگذارید را مشاهده می‌کنید.

 

در صندوق طلا کهربا نیز ارزش واحدها بر اساس قیمت روز گواهی‌های سپرده طلا محاسبه شده و نتیجه، به‌صورت روزانه منتشر می‌شود؛ به همین دلیل مشاهده روند NAV در چنین صندوق‌هایی می‌تواند تصویر شفافی از تأثیر نوسانات بازار طلا بر ارزش واحدها ارائه دهد. برای مشاهده اطلاعات و روند NAV صندوق کهربا می‌توانید صفحه آن را مشاهده کنید.

خرید صندوق طلا کهربا

نحوه محاسبه nav صندوق های اهرمی

در مورد نحوه محاسبه NAV صندوق های اهرمی باید بدانیم که ساختار کلی محاسبه NAV در همه صندوق‌ها یکسان است؛ اما در صندوق‌های اهرمی یک تفاوت کاربردی وجود دارد؛ این صندوق‌ها برای افزایش بازدهی یا چند برابر کردن اثر حرکت بازار از ابزارهای مالی مشتقه یا استراتژی‌های اهرمی استفاده می‌کنند، مانند معاملات آتی، قراردادهای سواپ یا قرض‌ گرفتن دارایی برای سرمایه‌گذاری بیشتر از سرمایه اصلی صندوق (اهرم)؛ در نتیجه هنگام محاسبه NAV در صندوق‌های اهرمی باید دو نکته مهم را در نظر گرفت:

1. ارزش روز دارایی‌ها در این صندوق‌ها شامل ارزش اوراق، موقعیت‌های مشتقه و سایر ابزارهای اهرمی است که ممکن است به‌صورت مستقیم قابل قیمت‌گذاری ساده نباشند؛ در این حالت ارزش‌گذاری بر اساس قیمت بازار این ابزارها یا ارزش تعهدی انجام می‌شود، همان‌طور که در صندوق‌های معمولی ارزش‌گذاری دارایی‌ها انجام می‌شود.
2. استفاده از اهرم باعث افزایش نوسان NAV می‌شود؛ وقتی صندوق از ابزارهای اهرمی استفاده می‌کند، تغییرات سود یا زیان این موقعیت‌ها با شدت بیشتری در ارزش خالص دارایی‌ها منعکس می‌شود؛ در نتیجه در روزهایی که بازار به سمت بالا یا پایین حرکت می‌کند، نوسان NAV در صندوق‌های اهرمی نسبت به صندوق‌های معمولی معمولاً بیشتر است.

به زبان ساده‌تر در صندوق‌های اهرمی، همان روش محاسبه nav اجرا می‌شود؛ اما چون دارایی‌ها شامل موقعیت‌های اهرمی هستند، ارزش آنها وابسته به تغییرات سریع‌تر بازار می‌شود و NAV معمولاً پویاتر از صندوق‌های بدون اهرم است.

روش‌های محاسبه ارزش هر واحد (nav) صندوق درآمد ثابت

برای محاسبه ارزش هر واحد در صندوق‌های درآمد ثابت، ابتدا باید ارزش کل دارایی‌های صندوق تعیین شود. این دارایی‌ها ممکن است شامل اوراق مشارکت، سپرده‌های بانکی، وجه نقد و سودهای دریافت‌نشده باشد که هرکدام بسته به نوع دارایی بر اساس روش مناسب ارزش‌گذاری می‌شوند:

• اوراق مشارکت و سایر اوراق با درآمد ثابت: ارزش‌گذاری بر اساس قیمت روز در بازار فرابورس یا نرخ بازده اسمی متناسب با شرایط بازار
• سپرده‌های بانکی: مجموع اصل سرمایه به‌همراه سود متعلقه تا تاریخ ارزش‌گذاری
• وجه نقد: ارزش اسمی
• سود تقسیمی دریافت‌نشده: براساس گزارش‌های مالی دوره‌ای صندوق

پس از تعیین ارزش هر یک از این اقلام، مجموع ارزش دارایی‌ها حساب می‌شود و سپس بدهی‌ها و ذخایر صندوق از آن کسر می‌شود؛ بدهی‌ها شامل هزینه‌های مدیریت، کارمزدها، مالیات و سایر تعهدات جاری صندوق هستند؛ در مرحله آخر، ارزش خالص دارایی‌ها (NAV کل) بر تعداد کل واحدهای صادرشده تقسیم می‌شود تا NAV هر واحد به دست آید.

کاربرد محاسبه ارزش خالص دارایی در صندوق‌های سرمایه‌گذاری

محاسبه ارزش خالص دارایی‌ها یا همان NAV در صندوق‌های سرمایه‌گذاری زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بخواهیم قیمت معاملاتی واحدهای صندوق را با ارزش واقعی دارایی‌های آن مقایسه کنیم؛ برای مثال، اگر NAV هر واحد یک صندوق ۱۰۰۰ تومان باشد اما همان واحد در بازار با قیمت ۱۴۰۰ تومان معامله شود، این اختلاف نشان می‌دهد واحد صندوق بالاتر از ارزش خالص دارایی‌های خود قیمت‌گذاری شده و ممکن است در محدوده حباب مثبت قرار داشته باشد.

در مقابل، اگر قیمت بازار یک واحد کمتر از NAV آن باشد، به این معنا است که واحد صندوق زیر ارزش ذاتی معامله می‌شود؛ در چنین شرایطی، از منظر تحلیلی می‌توان آن را به‌عنوان گزینه‌ای قابل بررسی در نظر گرفت؛ زیرا در بسیاری از موارد و به‌ویژه در افق زمانی بلندمدت، قیمت بازار تمایل دارد به سمت ارزش خالص دارایی‌ها حرکت کند و فاصله ایجاد شده را تعدیل نماید.

محدودیت‌های محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری

اگرچه NAV مهم‌ترین شاخص برای سنجش ارزش خالص دارایی‌های یک صندوق سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود، اما این معیار نیز دارای محدودیت‌هایی است و باید با درک صحیح از چارچوب محاسباتی آن تفسیر شود.

در برخی صندوق‌ها، بخشی از دارایی‌ها شامل اقلام غیربورسی، املاک، پروژه‌های توسعه‌ای یا ابزارهایی است که فاقد قیمت‌گذاری لحظه‌ای و شفاف هستند، در چنین شرایطی، ارزش این دارایی‌ها بر اساس گزارش‌های کارشناسی یا مدل‌های برآوردی تعیین می‌شود که ممکن است با ارزش واقعی بازار فاصله داشته باشد و بر دقت NAV اثر بگذارد.

علاوه‌بر این، NAV به‌طور مستقیم تحت تأثیر نوسانات بازار قرار دارد؛ در دوره‌های پرنوسان، تغییرات قابل‌توجهی در ارزش خالص دارایی‌ها مشاهده می‌شود که لزوماً بیانگر تغییرات بنیادی در ساختار یا کیفیت دارایی‌های صندوق نیست؛ همچنین در مواردی که برخی دارایی‌ها به‌صورت دوره‌ای (ماهانه یا فصلی) ارزش‌گذاری می‌شوند، ممکن است NAV با تأخیر نسبت به تحولات واقعی بازار به‌روزرسانی شود؛ از این رو، NAV شاخصی کلیدی و معتبر در ارزیابی صندوق‌های سرمایه‌گذاری است، اما برای تحلیل دقیق‌تر، باید در کنار سایر متغیرهای مالی و با در نظر گرفتن محدودیت‌های آن مورد بررسی قرار گیرد.

در نهایت، محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری چگونه است؟

محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری ابزاری کلیدی برای درک ارزش واقعی واحدهای صندوق و مقایسه آن با قیمت معاملاتی در بازار است؛ همان‌طور که دیدیم، روش محاسبه NAV در همه صندوق‌ها بر یک منطق مشترک (مجموع ارزش روز دارایی‌ها پس از کسر بدهی‌ها، تقسیم بر تعداد واحدها)استوار است؛ آشنایی با نحوه محاسبه NAV صندوق‌های سرمایه‌گذاری و توجه به عواملی مانند ترکیب دارایی‌ها و ساختار صندوق به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تصمیم‌های دقیق‌تر و آگاهانه‌تری بگیرند و صرفاً بر قیمت بازار تکیه نکنند. اگر سوالی درباره محاسبه nav صندوق های سرمایه گذاری دارید در قسمت دیدگاه‌ها در خدمت شما هستیم.

سوالات متداول