روش سرمایه گذاری کم ریسک در بازار بورس کدام است؟
سرمایهگذاری کم ریسک به معنای پیدا کردن گزینهای با سود بالا، بدون ضرر و نقدشوندگی فوری نیست. در بازار سرمایه، هر انتخاب با نوعی بدهبستان همراه است؛ گزینههای باثباتتر معمولاً بازده محدودتری دارند و گزینههای پربازدهتر، نوسان بیشتری را به سرمایهگذار تحمیل میکنند.
بنابراین، بهترین روش سرمایهگذاری کمریسک لزوماً کمنوسانترین گزینه نیست؛ بلکه روشی است که با هدف مالی، مدت سرمایهگذاری و میزان تحمل ریسک شما هماهنگ باشد. در این مطلب از کاریزما لرنینگ، با انواع روشهای سرمایهگذاری کمریسک در بورس و معیارهای انتخاب مناسبترین گزینه آشنا میشویم.
سرمایه گذاری کم ریسک چیست و چگونه بهترین گزینه را انتخاب کنیم؟
سرمایهگذاری کمریسک به روشی گفته میشود که احتمال زیان سنگین یا نوسان شدید در آن نسبت به گزینههایی مانند خرید مستقیم سهام، صندوقهای اهرمی یا معاملات کوتاهمدت کمتر باشد. بااینحال، «کمریسک» به معنای بدون ریسک، سود قطعی یا تضمین حفظ قدرت خرید نیست. حتی سرمایهگذاریهای محافظهکارانه نیز ممکن است با ریسک تورم، نقدشوندگی، تغییر نرخ سود یا کاهش ارزش بازار روبهرو شوند.
برای انتخاب بهترین گزینه، ابتدا باید مشخص کنید دقیقاً میخواهید کدام ریسک را کنترل کنید.
ریسک از دست دادن اصل سرمایه
اولین و مهمترین نکتهای در سرمایهگذاری باید به آن توجه کرد، حفظ اصل سرمایه است. در واقع، اولویت با حفظ اصل سرمایه است و بعد باید به حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم و رسیدن به اهداف مالی. بنابراین بهتر است از گزینههای سرمایهگذاری استفاده کرد که کمتر از دیگر بازارهای دارایی پرنوسان و با ریسک متوسط به بالا هستند. به عنوان مثال صندوقهای درآمد ثابت یا طرح درآمد ثابت که دارایی اصلی آنها اوراق با درآمد ثابت و سپرده بانکی هستند، هم میتوانند بازدهی بهتر از بانک داشته باشند و هم ریسک داراییهایی مانند سهام را ندارند. انتظار میرود با توجه به سبد دارایی صندوق درآمد ثابت یا طرحهایی که سبدی مشابه صندوق درآمد ثابت دارند، نه تنها اصل سرمایه دچار ریسک نشود بلکه سرمایه فرد در کمترین میزان ریسک همراه باشد.
طرح سرمایه گذاری با درآمد ثابت کاریزما
ریسک کاهش قدرت خرید در برابر تورم
ممکن است مبلغ سرمایه شما کم نشود و حتی سود اسمی نیز دریافت کنید، اما اگر بازده سرمایهگذاری کمتر از نرخ افزایش قیمت کالاها و خدمات باشد، قدرت خریدتان کاهش پیدا میکند. این مسئله یکی از مهمترین ریسکهای سرمایهگذاریهای با نرخ بازده ثابت است. منابع آموزشی بازار سرمایه نیز تأکید میکنند که تورم میتواند بازده واقعی داراییهای کمنوسان و با درآمد ثابت را کاهش دهد.
به همین دلیل، نگهداری تمام سرمایه در یک گزینه بسیار محافظهکارانه ممکن است ریسک نوسان را کاهش دهد، اما الزاماً راه مناسبی برای حفظ قدرت خرید در افقهای بلندمدت نیست.
ریسک نقدشوندگی
ریسک نقدشوندگی یعنی نتوانید دارایی خود را در زمان موردنظر، با سرعت کافی و قیمت منصفانه بفروشید. این ریسک در سهام کممعامله، صندوقهای با حجم معاملات پایین و داراییهایی که بازار فعالی ندارند بیشتر است.
برای سرمایهای که ممکن است در چند ماه آینده به آن نیاز داشته باشید، نقدشوندگی باید حتی از میزان سود مورد انتظار نیز مهمتر باشد. داشتن خریدار و فروشنده فعال، حجم معاملات مناسب، فاصله کم میان قیمت خرید و فروش و وجود بازارگردان مؤثر از معیارهای مهم بررسی نقدشوندگی است.
ریسک نوسان کوتاهمدت
ممکن است یک دارایی از نظر بنیادی مناسب باشد، اما طی چند هفته یا چند ماه افت قیمت شدیدی را تجربه کند. نوسان زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سرمایهگذار در تاریخ مشخصی به پول خود نیاز داشته باشد؛ زیرا ممکن است مجبور شود در دوره افت بازار دارایی را بفروشد و زیان را قطعی کند.
بنابراین، فردی که شش ماه دیگر قصد خرید خودرو یا پرداخت هزینه مشخصی را دارد، نباید همان ترکیبی را انتخاب کند که برای سرمایهگذاری پنجساله مناسب است.
نکاتی درباره انتخاب سرمایهگذاری کم ریسک
مقابله با تورم، نیازمند ترکیب داراییهای متنوع و بررسیشده است. بنابراین هیچ بازار دارایی به تنهایی نمیتواند بهترین گزینه برای حفظ ارزش سرمایه در دوران تورم باشد.
پنج سؤال برای انتخاب سرمایهگذاری کمریسک
پیش از انتخاب گزینه نهایی، به این پرسشها پاسخ دهید:
- چه زمانی به این پول نیاز دارم؟
- آیا دریافت سود دورهای برای من ضروری است؟
- حداکثر چه مقدار افت موقت را میتوانم تحمل کنم؟
- هدف من حفظ مبلغ اسمی سرمایه است یا حفظ قدرت خرید؟
- آیا برای بررسی و مدیریت مستقیم سهام دانش و زمان کافی دارم؟
پاسخ به این پرسشها مشخص میکند که صندوق درآمد ثابت، صندوق مختلط، صندوق طلا، سبد متنوع یا ترکیبی از این گزینهها برای شما مناسبتر است.
مقایسه بهترین روش های سرمایه گذاری کم ریسک
روشهای کمریسک را نباید فقط بر اساس بازده گذشته مقایسه کرد. چهار معیار نوسان، نقدشوندگی، توان مقابله با تورم و احتمال کاهش اصل سرمایه باید همزمان بررسی شوند.
صندوق درآمد ثابت
صندوق درآمد ثابت عمدتاً در اوراق بدهی، سپردههای بانکی و سایر ابزارهای با درآمد ثابت سرمایهگذاری میکنند. هدف اصلی چنین صندوقهایی ایجاد جریان بازده نسبتاً باثباتتر و کاهش نوسان در مقایسه با صندوقهای سهامی است.
این صندوقها معمولاً برای افراد محافظهکار، سرمایههای کوتاهمدت و بخشی از ذخیره نقدی مناسبترند. بااینحال، بازده آنها ممکن است در دورههای تورمی از رشد قیمت داراییهایی مانند سهام یا طلا عقب بماند.
اوراق با درآمد ثابت
اوراق بدهی میتوانند جریانهای نقدی مشخصتری نسبت به سهام داشته باشند، اما همچنان با ریسکهایی مانند ریسک اعتباری ناشر، تغییر نرخ سود، تورم و نقدشوندگی مواجهاند. افزایش نرخهای سود بازار نیز ممکن است قیمت برخی اوراق موجود را کاهش دهد.
برای سرمایهگذار غیرحرفهای، استفاده از صندوق درآمد ثابت معمولاً سادهتر از انتخاب مستقیم چند ورقه بدهی است؛ زیرا مدیریت سررسیدها، تنوع ناشران و بررسی اعتبار اوراق به مدیر صندوق سپرده میشود.
| مقایسه کلی روشهای سرمایهگذاری کم ریسک | ||||
| روش سرمایهگذاری | نوسان کوتاهمدت | ریسک کاهش اصل سرمایه | مقابله با تورم | نقدشوندگی |
| صندوق درآمد ثابت | کم | کم | محدود تا متوسط | معمولا مناسب |
| اوراق بدهی مستقیم | کم تا متوسط | وابسته به ناشر و سررسید | محدود | متغیر |
| صندوق مختلط | متوسط | متوسط | متوسط | معمولا مناسب |
| صندوق شاخصی | متوسط تا زیاد | متوسط تا زیاد | مناسبتر در بلندمدت | وابسته به معاملات |
| صندوق طلا | متوسط تا زیاد | متوسط | بالقوه مناسب | معمولا مناسب |
| سهام مستقیم | زیاد | زیاد | بالقوه مناسب در بلندمدت | وابسته به سهم |
سه نمونه سبد سرمایه گذاری کم ریسک
یکی از راههای کاهش ریسک، تقسیم سرمایه میان چند طبقه دارایی است. تخصیص دارایی و تنوعبخشی میتواند وابستگی کل سرمایه به عملکرد یک بازار را کاهش دهد، هرچند مانع تمام زیانها نمیشود.
نکته: سبدهای زیر پیشنهاد خرید شخصی نیستند؛ بلکه نمونههایی آموزشی برای نشان دادن رابطه میان افق زمانی و ترکیب داراییاند.
- سبد اول: بسیار محافظهکار برای افق کمتر از یک سال
- ۸۰ درصد صندوق درآمد ثابت
- ۱۰ درصد وجه نقد یا دارایی کاملاً در دسترس
- ۱۰ درصد صندوق طلا
این ترکیب برای فردی مناسبتر است که حفظ مبلغ اسمی و امکان برداشت سریع برایش اولویت دارد. سهم محدود طلا میتواند تا حدی ریسک کاهش قدرت خرید را پوشش دهد، اما ممکن است موجب نوسان جزئی سبد شود.
- سبد دوم: محافظهکار برای افق یک تا سه سال
- ۶۰ درصد صندوق درآمد ثابت
- ۱۵ درصد صندوق مختلط
- ۱۵ درصد صندوق طلا
- ۱۰ درصد صندوق شاخصی یا سهام بزرگ و متنوع
در این سبد، بخش درآمد ثابت نقش تثبیتکننده دارد و بخشهای طلا و سهام، امکان مشارکت محدود در رشد بازارها را فراهم میکنند. این ترکیب ممکن است در کوتاهمدت منفی شود، اما نوسان آن معمولاً از یک سبد کاملاً سهامی کمتر است.
- سبد سوم: کمریسک نسبی برای افق بیش از سه سال
- ۴۵ درصد صندوق درآمد ثابت
- ۲۰ درصد صندوق مختلط
- ۲۰ درصد صندوق شاخصی
- ۱۵ درصد صندوق طلا
این ترکیب برای فردی طراحی شده است که همچنان رویکرد محافظهکارانه دارد، اما حفظ قدرت خرید در بلندمدت را نیز جدی میگیرد. افزایش سهم سهام و صندوق مختلط ظرفیت رشد را بیشتر میکند، ولی احتمال افت موقت سبد نیز افزایش مییابد.
بهتر است درصدها بهصورت دورهای بازبینی شوند. برای مثال، اگر به زمان استفاده از پول نزدیک میشوید، میتوانید بهتدریج سهم داراییهای پرنوسان را کاهش دهید و منابع را به گزینههای نقدشوندهتر و کمنوسانتر منتقل کنید.
کم ریسک ترین صندوق سرمایه گذاری
برای بیشتر سرمایهگذاران محافظهکار، صندوق درآمد ثابت یکی از کمریسکترین روشهای ورود به بازار سرمایه است؛ چون بدون انتخاب مستقیم سهم، سرمایه توسط مدیر حرفهای بین داراییهای مختلف مدیریت میشود.
با این حال، بهترین رویکرد معمولاً ترکیبی است:
پولی که کمتر از یک سال به آن نیاز دارید، در ابزارهای کمنوسان و نقدشونده باشد.
برای اهداف میانمدت، بخشی از سرمایه به صندوق مختلط، طلا یا شاخصی اختصاص یابد.
سرمایهای که تحمل افت آن را ندارید، وارد سهام یا صندوقهای پرنوسان نشود.
قبل از خرید ETF، قیمت بازار با NAV مقایسه شود.
صرفاً به خاطر بازده کوتاهمدت، کل سرمایه روی یک صندوق یا سهم متمرکز نشود.
در نهایت، کمریسکترین روش برای افراد غیرحرفهای، سرمایهگذاری غیرمستقیم، متنوع و متناسب با زمان نیاز به پول است؛ نه دنبال کردن «سهمهای کمریسک» در شبکههای اجتماعی.
کم ریسک ترین سرمایه گذاری در بورس
اگر معیار اصلی شما حفظ سرمایه و کاهش نوسان باشد، صندوقهای درآمد ثابت معمولاً در گروه کمریسکترین گزینههای سرمایهگذاری در بورس قرار میگیرند. این صندوقها بخش عمده دارایی خود را در اوراق با درآمد ثابت، سپردههای بانکی و سایر داراییهای با نوسان کمتر سرمایهگذاری میکنند؛ به همین دلیل، نسبت به سهام، صندوقهای سهامی و صندوقهای طلا با افتوخیز کمتری مواجه هستند.
نکته: البته کمریسک بودن به معنای بدون ریسک بودن یا تضمین بازده نیست و عواملی مانند ترکیب دارایی صندوق، نرخ سود، شرایط بازار و تورم میتوانند بر بازده واقعی سرمایهگذار اثر بگذارند.
اشتباهات رایج در انتخاب بهترین و کم ریسک ترین سرمایه گذاری
تصور اینکه کمریسک یعنی بدون ریسک
هیچ سرمایهگذاری بدون ریسک نیست؛ حتی گزینههای کمنوسان هم ممکن است از تورم عقب بمانند یا نقدشوندگی محدودی داشته باشند.
مقایسه صرفاً بر اساس سود ماه گذشته
عملکرد کوتاهمدت میتواند موقتی باشد؛ باید بازده چند دوره، نوسان و ترکیب دارایی بررسی شود.
- سرمایهگذاری تمام پول در یک گزینه: تمرکز سرمایه در یک دارایی ریسک را بالا میبرد؛ تنوعبخشی باعث کاهش اثر زیان یک بخش میشود.
- نادیده گرفتن زمان نیاز به پول: هر سرمایهگذاری برای همه افقهای زمانی مناسب نیست؛ نزدیک بودن زمان استفاده، نیاز به داراییهای کمنوسان را بیشتر میکند.
- خرید صندوق قابل معامله بدون بررسی NAV: قیمت ETF ممکن است بالاتر از ارزش واقعی باشد و همین اختلاف میتواند باعث زیان شود.
- اعتماد به عبارتهایی مانند «سود تضمینی»: وعده سود قطعی باید با دقت بررسی شود؛ اسناد رسمی و نحوه کسب بازده اهمیت زیادی دارد.
- انتخاب سهم بر اساس توصیه دیگران: شرایط مالی و ریسکپذیری افراد متفاوت است؛ یک سهم مناسب همه نیست.
- اشتباه گرفتن نوسان کم با حفظ قدرت خرید: دارایی کمنوسان ممکن است در برابر تورم ضعیف عمل کند؛ بخشی از سبد باید رشدپذیر باشد تا قدرت خرید حفظ شود.
نتیجهگیری
بهترین سرمایهگذاری کمریسک برای همه یکسان نیست. اگر افق زمانی کوتاهمدت دارید، نقدشوندگی و حفظ اصل سرمایه مهمتر است؛ اما در بلندمدت باید اثر تورم را هم در نظر بگیرید.
صندوقهای درآمد ثابت معمولاً کمنوسانترین گزینه هستند، اما برای اهداف بلندمدت بهتر است در کنار آنها از ترکیب محدودی از صندوقهای مختلط، شاخصی یا طلا استفاده شود تا تعادل بین ثبات و رشد حفظ شود.
در نهایت، بهجای تمرکز بر بیشترین سود، باید بر سه سؤال کلیدی تمرکز کرد: چه زمانی به پول نیاز دارم، چه میزان نوسان را میپذیرم و کدام نوع ریسک برایم مهمتر است.
سوالات متداول
نه، همیشه نه؛ اما معمولاً رابطه مستقیم دارند و باید ساختار سرمایهگذاری بررسی شود.
صندوق درآمد ثابت و اوراق کمریسک بهترین گزینهاند و سهم دارایی پرنوسان باید کم باشد.
با تنوعبخشی، تعیین افق زمانی، سرمایهگذاری تدریجی و پرهیز از تمرکز روی یک دارایی.
خیر، طلا نوسان دارد و فقط تا حدی در برابر تورم نقش پوششی دارد.
