محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری چگونه است؟ + فرمول

برای محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری باید ارزش فعلی یا مبلغ دریافتی از فروش و ابطال واحدها را با مبلغی که در ابتدا سرمایه‌گذاری کرده‌اید مقایسه کنید؛ اگر صندوق در این مدت سود نقدی هم پرداخت کرده باشد، مبلغ آن باید به بازده سرمایه‌گذاری اضافه شود.

روش محاسبه آنلاین سود صندوق سرمایه گذاری برای همه یکسان نیست؛ در صندوق ETF قیمت خرید و فروش بازار مبنای محاسبه قرار می‌گیرد، در صندوق صدور و ابطالی باید قیمت صدور و ابطال را بررسی کرد و در صندوق دارای تقسیم سود، سود نقدی دریافتی نیز در محاسبات وارد می‌شود؛ در ادامه این مقاله از کاریزما لرنینگ هر سه حالت را با فرمول و مثال بررسی می‌کنیم.

سود صندوق سرمایه گذاری چگونه محاسبه می‌شود؟

برای محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری، باید مبلغی که در پایان دوره از سرمایه‌گذاری دارید با مبلغ اولیه سرمایه‌گذاری مقایسه شود؛ اگر صندوق در این مدت سود نقدی هم پرداخت کرده باشد، این مبلغ نیز باید در محاسبه لحاظ شود. فرمول کلی محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری به این صورت است:

سرمایه اولیه – (رزش نهایی سرمایه‌گذاری + سود نقدی دریافتی) = سود یا زیان

اما روش دقیق محاسبه به نوع صندوق بستگی دارد. در صندوق‌های ETF، قیمت خرید و فروش واحدها مبنای محاسبه است؛ در صندوق‌های صدور و ابطال، قیمت صدور و ابطال اهمیت دارد و در صندوق‌های دارای تقسیم سود، مبلغ سود نقدی نیز به بازده سرمایه‌گذار اضافه می‌شود.

در ادامه، تفاوت «سود» و «بازده» را توضیح می‌دهیم و سپس فرمول هر نوع صندوق را جداگانه با مثال بررسی می‌کنیم.

تفاوت سود و بازده صندوق های سرمایه گذاری

سود و بازده هر دو برای سنجش نتیجه سرمایه‌گذاری استفاده می‌شوند، اما یک مفهوم را نشان نمی‌دهند. سود مقدار افزایش یا کاهش سرمایه را به‌صورت ریالی بیان می‌کند، در حالی که بازده مشخص می‌کند این تغییر نسبت به مبلغی که در ابتدا سرمایه‌گذاری کرده‌اید چند درصد بوده است.

برای مثال، فرض کنید دو سرمایه‌گذار در یک بازه زمانی یکسان، هرکدام ۱۰ میلیون تومان سود کرده‌اند؛ اگر سرمایه اولیه نفر اول ۵۰ میلیون تومان و سرمایه اولیه نفر دوم ۲۰۰ میلیون تومان باشد، بازده آن‌ها متفاوت خواهد بود:

• بازده نفر اول: ۲۰ درصد
• بازده نفر دوم: ۵ درصد

در این مثال، با اینکه مبلغ سود هر دو نفر برابر است، عملکرد سرمایه‌گذاری آن‌ها از نظر درصدی یکسان نیست. نفر اول با سرمایه کمتری به همان میزان سود رسیده و در نتیجه بازده بیشتری داشته است؛ به همین دلیل، هنگام مقایسه عملکرد صندوق‌ها یا بررسی نتیجه سرمایه‌گذاری شخصی، درصد بازده معیار مناسب‌تری از مبلغ سود است؛ چون اندازه سرمایه اولیه را هم در نظر می‌گیرد و امکان مقایسه دقیق‌تری بین سرمایه‌گذاری‌های مختلف فراهم می‌کند.

در مقاله “نحوه خرید و فروش صندوق های سرمایه گذاری در بورس” به طور کامل درباره خرید و فروش صندوق‌های سرمایه‌گذاری توضیح داده‌ایم.

محاسبه سود صندوق های ETF با مثال

در صندوق‌های قابل معامله یا ETF، واحدهای صندوق با قیمت بازار خرید و فروش می‌شوند؛ بنابراین، برای محاسبه سود شخصی باید قیمت واقعی خرید، قیمت فروش و تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری‌شده را در نظر بگیرید.

اگر هنوز واحدهای خود را نفروخته‌اید، می‌توانید قیمت فعلی بازار را جایگزین قیمت فروش کنید. در این حالت، عدد به‌دست‌آمده نشان‌دهنده سود یا زیان تحقق‌نیافته شماست؛ یعنی بازدهی که تا این لحظه ایجاد شده اما هنوز با فروش واحدها قطعی نشده است. فرمول ساده محاسبه سود یا زیان ETF، پیش از درنظرگرفتن کارمزد، به شکل زیر است:

تعداد واحدها × (قیمت خرید − قیمت فروش) = سود یا زیان

برای محاسبه درصد بازده نیز می‌توان از این فرمول استفاده کرد:

۱۰۰ × [سود یا زیان ÷ (قیمت خرید × تعداد واحدها)] = درصد بازده

فرض کنید ۱٬۰۰۰ واحد از یک صندوق ETF را با قیمت هر واحد ۱۵٬۰۰۰ تومان خریداری کرده‌اید؛ مبلغ اولیه سرمایه‌گذاری شما برابر است با:

 تومان  ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۱٬۰۰۰ × ۱۵٬۰۰۰

مدتی بعد، قیمت هر واحد به ۱۶٬۵۰۰ تومان می‌رسد؛ در نتیجه ارزش سرمایه‌گذاری شما به شکل زیر خواهد بود:

تومان ۱۶٬۵۰۰٬۰۰۰ = ۱٬۰۰۰ × ۱۶٬۵۰۰

بنابراین سود حاصل از افزایش قیمت واحدها برابر است با:

تومان ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ = ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۱۶٬۵۰۰٬۰۰۰

و درصد بازده، به صورت زیر محاسبه می‌شود:

۱۰٪ = ۱۰۰ × (۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٬۵۰۰٬۰۰۰)

در این مثال، بازده سرمایه‌گذاری پیش از کسر کارمزد معاملات ۱۰ درصد است.

برای محاسبه سود خالص، باید کارمزد خرید و فروش را نیز از نتیجه کم کنید؛ اگر صندوق در دوره مورد بررسی سود نقدی پرداخت کرده باشد، مبلغ دریافتی نیز بخشی از بازده کل سرمایه‌گذار است و باید جداگانه در محاسبه لحاظ شود.

محاسبه سود صندوق های صدور و ابطال با مثال

در صندوق‌های صدور و ابطال، سرمایه‌گذار واحدهای صندوق را مستقیماً از خود صندوق دریافت می‌کند و برای خروج نیز درخواست ابطال واحدها را ثبت می‌کند؛ بنابراین، برخلاف صندوق‌های ETF، قیمت معامله در بازار مبنای محاسبه نیست؛ بلکه باید مبلغ واقعی پرداخت‌شده برای صدور و مبلغ قابل دریافت هنگام ابطال را با یکدیگر مقایسه کرد.

فرمول ساده محاسبه سود یا زیان به این صورت است:

 مبلغ پرداختی هنگام صدور − مبلغ دریافتی از ابطال  = سود یا زیان

برای محاسبه درصد بازده نیز می‌توان از فرمول زیر استفاده کرد:

۱۰۰ × [مبلغ سرمایه‌گذاری اولیه ÷ (مبلغ سرمایه‌گذاری اولیه − مبلغ دریافتی از ابطال)] = درصد بازده

فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان در یک صندوق صدور و ابطال سرمایه‌گذاری کرده‌اید و با قیمت صدور هر واحد ۲۰۰ هزار تومان، تعداد ۵۰۰ واحد دریافت کرده‌اید؛ پس از مدتی، قیمت ابطال هر واحد به ۲۲۰ هزار تومان می‌رسد. در این شرایط، ارزش قابل دریافت از ابطال واحدها برابر است با:

تومان ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۵۰۰ × ۲۲۰٬۰۰۰

بنابراین محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری به این صورت است:

تومان ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰

و درصد بازده به این صورت محاسبه می‌شود:

۱۰٪ =۱۰۰ × (۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰)

در این مثال، سرمایه‌گذار ۱۰ میلیون تومان سود و ۱۰ درصد بازده کسب کرده است.

برای محاسبه دقیق بازده شخصی، مبلغ واقعی پرداخت‌شده هنگام صدور و مبلغ نهایی قابل دریافت هنگام ابطال را ملاک قرار دهید؛ زیرا هزینه‌های مربوط به صدور یا ابطال، در صورت وجود، می‌توانند نتیجه نهایی را تغییر دهند.

نحوه پرداخت سود صندوق های سرمایه گذاری

برای محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری، ابتدا باید بدانیم بازده سرمایه‌گذاری از چه طریقی به سرمایه‌گذار می‌رسد؛ به‌طور کلی، صندوق‌ها ممکن است بازده را به یکی از این دو شکل ایجاد کنند:

• افزایش ارزش واحدهای صندوق: با افزایش ارزش واحدها، سرمایه‌گذار هنگام فروش یا ابطال می‌تواند سود خود را شناسایی کند. در صندوق‌های ETF، قیمت بازار واحدها و در صندوق‌های صدور و ابطال، مبلغ قابل دریافت هنگام ابطال در محاسبه اهمیت دارد.
• پرداخت سود نقدی دوره‌ای: برخی صندوق‌ها طبق امیدنامه خود، بخشی از بازده را در دوره‌های مشخص به حساب سرمایه‌گذار واریز می‌کنند.

بنابراین، همه صندوق‌ها سود نقدی پرداخت نمی‌کنند. در صندوقی که تقسیم سود ندارد، بازده سرمایه‌گذار عمدتاً از تغییر ارزش واحدها به دست می‌آید؛ در مقابل، اگر صندوق سود نقدی هم پرداخت کند، برای محاسبه بازده کل باید هم تغییر ارزش واحدها و هم مجموع سود نقدی دریافتی را در نظر گرفت.

این تفاوت در میان صندوق‌های سرمایه‌گذاری کاریزما نیز وجود دارد؛ بنابراین اگر قصد محاسبه سود یکی از صندوق های کاریزما را دارید، ابتدا در صفحه رسمی یا امیدنامه همان صندوق بررسی کنید که سود آن به‌صورت دوره‌ای پرداخت می‌شود یا در ارزش واحدهای صندوق منعکس می‌شود.

محاسبه سود صندوق دارای تقسیم سود

در برخی صندوق‌های سرمایه‌گذاری، بخشی از بازده در دوره‌های مشخص به‌صورت سود نقدی به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود؛ در این حالت، برای محاسبه بازده کل نباید فقط تغییر قیمت واحدهای صندوق را بررسی کرد؛ سود نقدی دریافتی نیز بخشی از بازده سرمایه‌گذاری است؛ به‌طور کلی فرمول محاسبه محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری با تقسیم شود به شرح زیر است:

سود نقدی دریافتی + سود ناشی از تغییر ارزش واحدها = سود کل

اگر بخواهیم فرمول را دقیق‌تر بنویسیم:

مجموع سود نقدی دریافتی + [تعداد واحدها × (قیمت ورود − قیمت خروج)] = سود کل

درصد بازده نیز از تقسیم سود کل بر مبلغ اولیه سرمایه‌گذاری به دست می‌آید:

 ۱۰۰ × (سرمایه اولیه ÷ سود کل) = درصد بازده

نکته مهم این است که سود نقدی فقط زمانی باید جداگانه به محاسبه اضافه شود که قبلاً در ارزش نهایی سرمایه‌گذاری لحاظ نشده باشد؛ در غیر این صورت، بازده بیش از مقدار واقعی محاسبه می‌شود.

آیا افزایش قیمت واحد صندوق همیشه به معنی سود است؟

خیر؛ افزایش قیمت واحدهای صندوق لزوماً به این معنا نیست که همه سرمایه‌گذاران آن صندوق سود کرده‌اند. بازده هر سرمایه‌گذار به قیمت و زمان ورود خودش بستگی دارد و باید ارزش فعلی سرمایه با مبلغی که شخص در زمان خرید پرداخت کرده است مقایسه شود.

برای مثال، ممکن است بازده یک‌ماهه یک صندوق مثبت باشد، اما فردی در روزهای پایانی همان ماه و در قیمت بالاتری واحدها را خریده باشد. در این شرایط، بازده شخصی او می‌تواند بسیار کمتر از بازده یک‌ماهه صندوق باشد یا حتی منفی شود.

به همین دلیل باید بین بازده صندوق و بازده سرمایه‌گذار تفاوت قائل شد. بازده صندوق، عملکرد آن را در یک بازه زمانی مشخص نشان می‌دهد؛ اما بازده سرمایه‌گذار براساس قیمت و زمان خرید، زمان فروش یا ابطال، سود نقدی دریافتی و هزینه‌های معامله محاسبه می‌شود.

در نتیجه، حتی دو نفر که واحدهای یک صندوق را در اختیار دارند، ممکن است به دلیل زمان و قیمت متفاوت ورود، بازده یکسانی نداشته باشند.

محاسبه سود ماهانه صندوق سرمایه گذاری

اگر بخواهیم عملکرد یک صندوق را بین ابتدا و انتهای یک ماه بررسی کنیم، می‌توانیم از فرمول زیر استفاده کنیم:

۱۰۰ × [۱− (ارزش ابتدای ماه ÷ ارزش پایان ماه)] = بازده ماهانه 

برای مثال، اگر ارزش مورد بررسی از ۲۰٬۰۰۰ تومان در ابتدای ماه به ۲۰٬۶۰۰ تومان در پایان ماه برسد:

۳٪ = ۱۰۰ × [۱− (۲۰٬۰۰۰ ÷ ۲۰٬۶۰۰)] 

بازده این دوره ۳ درصد است؛ اما اگر صندوق طی همان ماه سود نقدی پرداخت کرده باشد، مبلغ پرداخت‌شده نیز باید در محاسبه بازده کل دوره لحاظ شود.

محاسبه سود سالانه صندوق سرمایه گذاری

برای محاسبه بازده یک‌ساله نیز می‌توان ارزش سرمایه‌گذاری در ابتدا و انتهای دوره را مقایسه کرد:

۱۰۰× [(ارزش ابتدای ماه ÷ (سود نقدی دریافتی + ارزش ابتدای دوره − ارزش پایان دوره)] = بازده یک‌ساله

بهتر است بازده یک‌ساله واقعی صندوق را مستقیماً از ابتدا تا انتهای دوره محاسبه کنیم و بازده یک ماه را صرفاً در ۱۲ ضرب نکنیم. قیمت واحد صندوق در طول سال می‌تواند نوسان داشته باشد و نتیجه ۱۲ ماه الزاماً برابر با ۱۲ برابر عملکرد یک ماه مشخص نیست.

برای آشنایی بیشتر با مفهوم سود مرکب و نحوه محاسبه آن، پیشنهاد می‌کنیم مقاله “محاسبه آنلاین سود مرکب + ماشین حساب سود مرکب و فرمول آن” را مطالعه کنید.

تفاوت بازده اعلام‌شده صندوق و سود دریافتی

بازدهی که برای یک صندوق منتشر می‌شود، لزوماً همان بازدهی نیست که هر سرمایه‌گذار دریافت می‌کند. بازده صندوق معمولاً عملکرد آن را در یک بازه زمانی مشخص، مثل یک ماه، شش ماه یا یک سال نشان می‌دهد؛ اما بازده شخصی شما از زمانی محاسبه می‌شود که وارد صندوق شده‌اید.

برای مثال، اگر بازده یک‌ساله صندوق ۳۰ درصد اعلام شده باشد، این عدد مربوط به کل آن دوره یک‌ساله است؛ اگر شما فقط شش ماه است که واحدهای صندوق را خریده‌اید، نمی‌توان همان ۳۰ درصد را بازده سرمایه‌گذاری شما در نظر گرفت.

عواملی مثل زمان و قیمت خرید، زمان فروش یا ابطال، خرید در چند مرحله، فروش بخشی از واحدها، سود نقدی دریافتی و کارمزد معاملات می‌توانند باعث شوند بازده شخصی شما با عدد اعلام‌شده برای صندوق تفاوت داشته باشد.

به همین دلیل، برای ارزیابی نتیجه سرمایه‌گذاری خود بهتر است بازده را بر اساس تراکنش‌های واقعی و زمان ورود و خروج خودتان محاسبه کنید، نه فقط بر اساس بازده تاریخی منتشرشده برای صندوق.

اشتباهات رایج در محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری

برای اینکه بازده صندوق را درست محاسبه کنید، این خطاها را در نظر داشته باشید:

• استفاده از قیمت اشتباه: در صندوق‌های صدور و ابطال، قیمت صدور برای ورود و قیمت ابطال برای خروج ملاک است.
• نادیده گرفتن سود نقدی: در صندوق‌های دارای تقسیم سود، مبلغ پرداختی باید به بازده کل اضافه شود.
• حذف کارمزدها: برای محاسبه سود خالص، هزینه خرید و فروش را هم در نظر بگیرید.
• مقایسه دوره‌های متفاوت: بازده یک‌ماهه را نباید مستقیماً با بازده یک‌ساله مقایسه کرد.
• یکی دانستن بازده صندوق با بازده شخصی: زمان و قیمت ورود هر سرمایه‌گذار می‌تواند متفاوت باشد.
• نادیده گرفتن زیان: بازده صندوق همیشه مثبت نیست و ممکن است در برخی دوره‌ها منفی شود.

از کجا بازده صندوق سرمایه گذاری را ببینیم؟

بازده صندوق‌ها را می‌توان از وب‌سایت رسمی هر صندوق و سامانه‌هایی مانند فیپیران (fipiran) بررسی کرد. هنگام مقایسه صندوق‌ها به این نکات توجه کنید:

• بازه زمانی بازده‌ها یکسان باشد.
• مشخص باشد بازده مربوط به چه دوره‌ای است.
• بازده گذشته را به‌عنوان تضمین سود آینده در نظر نگیرید.
• در کنار بازده، نوسان، نقدشوندگی، ترکیب دارایی و هزینه‌های صندوق را هم بررسی کنید.

مقایسه سود صندوق های سرمایه گذاری

برای مقایسه سود صندوق‌های سرمایه‌گذاری، صرفاً نگاه‌کردن به یک عدد بازده کافی نیست. باید مطمئن شوید بازه زمانی، نوع صندوق و روش محاسبه بازده در همه گزینه‌ها یکسان است؛ در غیر این صورت، مقایسه می‌تواند نتیجه گمراه‌کننده‌ای داشته باشد. برای مقایسه دقیق‌تر، این موارد را بررسی کنید:

• بازده صندوق‌ها را در بازه زمانی یکسان مقایسه کنید؛ مثلاً یک‌ماهه با یک‌ماهه یا یک‌ساله با یک‌ساله.
• صندوق‌های هم‌نوع را کنار هم قرار دهید؛ مقایسه مستقیم صندوق درآمد ثابت با صندوق سهامی یا طلا، بدون توجه به تفاوت ریسک آن‌ها، تصویر کاملی نمی‌دهد.
• اگر صندوق سود نقدی دوره‌ای پرداخت می‌کند، این مبلغ را در بازده کل لحاظ کنید.
• برای محاسبه بازده شخصی، قیمت و زمان ورود خودتان، کارمزد و زمان خروج را هم در نظر بگیرید.
• بازده بالاتر را به‌تنهایی معیار انتخاب قرار ندهید؛ میزان نوسان، نقدشوندگی و ترکیب دارایی صندوق نیز اهمیت دارد.

بنابراین، بهترین روش مقایسه این است که ابتدا صندوق‌های مشابه را انتخاب کنید و سپس بازده آن‌ها را در یک دوره زمانی مشخص و با معیار محاسباتی یکسان بسنجید. برای مشاهده و مقایسه عملکرد صندوق‌های کاریزما نیز می‌توانید اطلاعات هر صندوق را در صفحه صندوق های سرمایه گذاری بررسی کنید.

چکیده مطالب نحوه محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری

بازدهی و نرخ سود صندوق سرمایه گذاری مهمترین فاکتوری است که در سرمایه گذاری غیر مستقیم در بورس در نظر گرفته می‌شود. در زمان انتخاب صندوق سرمایه‌گذاری، نوع عملکرد و بازدهی مهمترین معیار تصمیم‌گیری است. به همین دلیل، دانستن نحوه محاسبه سود صندوق های سرمایه گذاری و روش دریافت آن اهمیت بسیاری دارد. در وب سایت مربوط به هر صندوق گزارش عملکرد دوره‌ای و نرخ سود صندوق سرمایه گذاری را می‌توان در بازه‌های زمانی متفاوت مشاهده کرد.

وب‌سایت فیپیران نیز اطلاعات تمامی صندوق‌ها را به نمایش می‌گذارد و امکان مقایسه عملکرد و میزان سوددهی صندوق‌ها را برای کاربران فراهم می‌کند. اگر هنوز مطمئن نیستید کدام صندوق برای شما مناسب‌تر است یا سوالی درباره محاسبه آنلاین سود صندوق سرمایه گذاری دارید، حتماً در بخش کامنت‌ها مطرح کنید؛ همچنین خوشحال می‌شویم تجربه‌ خودتان از سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها را با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول