صندوق درآمد ثابت چیست؟ راهنمای انواع، سود و سرمایهگذاری
صندوق درآمد ثابت نوعی صندوق سرمایهگذاری است که بخش عمده داراییهای خود را در ابزارهای با درآمد ثابت مانند اوراق بدهی و سپردههای بانکی سرمایهگذاری میکند. این صندوقها معمولاً در مقایسه با صندوقهای سهامی نوسان کمتری دارند و بازدهی آنها از تغییر ارزش واحدهای سرمایهگذاری یا پرداخت دورهای سود حاصل میشود. بااینحال، درآمد ثابت بودن به معنای تضمین سود نیست و نحوه دریافت بازدهی نیز در هر صندوق متفاوت است. در این مقاله از کاریزما لرنینگ، بررسی میکنیم صندوق درآمد ثابت چیست، انواع آن کدام است، سود آن چگونه محاسبه میشود و چه مزایا و معایبی دارد. همچنین با نحوه سرمایهگذاری در صندوقهای درآمد ثابت، هزینههای خریدوفروش و تفاوت آنها با سپرده بانکی آشنا خواهیم شد. صندوق درآمد ثابت چیست و چگونه کار میکند؟ صندوق درآمد ثابت پول سرمایهگذاران را جمعآوری میکند و مدیر صندوق بخش عمده آن را در اوراق بدهی و سپردههای بانکی سرمایهگذاری میکند. بسیاری از این داراییها در زمانهای مشخص سود پرداخت میکنند یا تاریخ معینی برای بازپرداخت اصل پول دارند. به همین دلیل، صندوقهای درآمد ثابت معمولاً نوسان کمتری نسبت به صندوقهای سهامی دارند. بازده حاصل از این سرمایهگذاریها نیز پس از کسر هزینهها، با توجه به سیاست صندوق در ارزش واحدهای آن دیده میشود یا بهصورت سود نقدی و در زمانهای مشخص (مثلا ماهانه) به سرمایهگذاران پرداخت میشود. برای درک بهتر ساختار و عملکرد این ابزار مالی، میتوانید با مطالعه مقاله صندوق سرمایه گذاری چیست، اطلاعات بیشتری درباره آن به دست آورید. در این ویدئو، سازوکار صندوقهای درآمد ثابت، نحوه سرمایهگذاری و شیوه کسب بازدهی از آنها به زبان ساده توضیح دادهایم. درآمد ثابت به چه معناست؟ اصطلاح «درآمد ثابت» به نوع داراییهای صندوق اشاره دارد. بخش زیادی از سرمایه این صندوقها در اوراق بدهی و سپردههای بانکی قرار میگیرد که شرایط پرداخت سود یا بازپرداخت اصل پول آنها از قبل مشخص است. البته این موضوع به معنای ثابت یا تضمینشده بودن بازدهی صندوق نیست. بازدهی صندوقهای درآمد ثابت ممکن است در طول زمان تغییر کند. برای مثال، تغییر نرخ سود بازار میتواند بر قیمت اوراق بدهی اثر بگذارد. هزینههای صندوق و تغییر ارزش سایر داراییها نیز از عواملی هستند که باعث افزایش یا کاهش بازدهی سرمایهگذاران میشوند. صندوقهای درآمد ثابت در چه داراییهایی سرمایهگذاری میکنند؟ صندوقهای درآمد ثابت بخش عمده منابع خود را در اوراق با درآمد ثابت، مانند اوراق بدهی دولتی و شرکتی و سپردههای بانکی سرمایهگذاری میکنند. این داراییها معمولاً نوسان کمتری نسبت به سهام دارند. البته صندوقها میتوانند طبق قوانین، بخشی از سرمایه خود را در داراییهای دیگری نیز سرمایهگذاری کنند. اوراق بدهی و سپردههای بانکی مهمترین داراییهای موجود در صندوقهای درآمد ثابت عبارتاند از: اسناد خزانه اسلامی (اخزا): نوعی اوراق بدهی دولت هستند که معمولاً سود دورهای پرداخت نمیکنند. دارنده این اوراق در تاریخ سررسید، یعنی زمان تعیینشده برای بازپرداخت، مبلغ مشخصشده روی اوراق را دریافت میکند. اوراق مشارکت: برای تأمین پول موردنیاز طرحها و فعالیتهای اقتصادی منتشر میشوند. سرمایهگذاران با خرید این اوراق در تأمین مالی طرح مشارکت میکنند و سود آنها بر اساس شرایط انتشار اوراق پرداخت میشود. اوراق اجاره: نوعی اوراق بهادار هستند که درآمد آنها بر پایه اجاره یک دارایی شکل میگیرد. برای مثال، ممکن است درآمد حاصل از اجاره یک ساختمان یا تجهیزات، مبنای پرداخت سود این اوراق باشد. سپردههای بانکی: بخشی از منابع صندوق که نزد بانکها نگهداری میشود و طبق قرارداد سپرده، درآمد ایجاد میکند. گواهی سپرده بانکی: اوراقی هستند که بانکها با شرایط مشخص منتشر میکنند و خریدار طبق شرایط آنها سود دریافت میکند. این داراییها از نظر میزان سود و زمان بازپرداخت با هم تفاوت دارند. توانایی منتشرکننده اوراق در پرداخت بدهی و امکان فروش سریع آنها نیز یکسان نیست؛ بنابراین، نوع داراییهای صندوق بر بازدهی و ریسک آن اثر میگذارد. نقش سایر داراییها در ترکیب صندوق برخی صندوقهای درآمد ثابت اجازه دارند بخشی از پول خود را در سهام، حق تقدم خرید سهام و واحدهای سایر صندوقها سرمایهگذاری کنند. حق تقدم، فرصتی است که به سهامداران فعلی برای خرید سهام جدید شرکت داده میشود. این سرمایهگذاریها ممکن است بازدهی بیشتری ایجاد کنند، اما میتوانند نوسان صندوق را نیز افزایش دهند. قوانین مشخص میکنند که هر نوع صندوق چه مقدار از سرمایه خود را میتواند در داراییهای مختلف قرار دهد. این محدودیتها برای همه صندوقهای درآمد ثابت یکسان نیستند. برای اطلاع از ترکیب داراییها و محدودیتهای سرمایهگذاری هر صندوق، میتوانید امیدنامه، اساسنامه و گزارشهای دورهای آن را بررسی کنید. این اطلاعات از طریق وبسایت رسمی صندوق و سامانه کدال در دسترس است. انواع صندوقهای درآمد ثابت کداماند؟ صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت را میتوان بر اساس روش خریدوفروش، نحوه تقسیم سود و ترکیب دارایی طبقهبندی کرد. بر اساس شیوه خرید و فروش: ETF و صدور و ابطال از نظر روش معامله، صندوقهای درآمد ثابت به دو گروه اصلی تقسیم میشوند: ۱. صندوقهای درآمد ثابت قابل معامله (ETF): واحدهای این صندوقها مانند سهام در بازار سرمایه معامله میشوند. سرمایهگذار میتواند با استفاده از سامانه معاملاتی کارگزاری و در ساعات مجاز بازار، سفارش خرید یا فروش ثبت کند. ۲. صندوقهای درآمد ثابت مبتنی بر صدور و ابطال: در این صندوقها، برای خرید واحدهای جدید درخواست «صدور» و برای فروش واحدهای خود درخواست «ابطال» ثبت میکنید. این درخواستها بهجای سامانه معاملات بورس، از طریق سامانه یا روش اعلامشده توسط صندوق انجام میشوند. NAV یا «ارزش خالص دارایی هر واحد» نشان میدهد پس از کسر بدهیهای صندوق، سهم هر واحد از داراییهای آن چقدر است. در صندوقهای ETF، قیمت خریدوفروش در بورس ممکن است با این ارزش متفاوت باشد. مقایسه صندوقهای درآمد ثابت قابل معامله (ETF) و صدور و ابطالی معیار صندوق قابل معامله (ETF) صندوق صدور و ابطالی روش خریدوفروش ثبت سفارش در بازار سرمایه ثبت درخواست صدور یا ابطال مبنای قیمت قیمت معامله در بازار که ممکن است با NAV متفاوت باشد ارزش صدور یا ابطال طبق اسناد صندوق زمان انجام معامله در ساعات معاملاتی مجاز طبق زمانبندی اعلامشده صندوق دریافت وجه فروش طبق مقررات تسویه و پرداخت وجه در مهلت اعلامشده توسط صندوق هزینه معاملات کارمزد معامله طبق مقررات بازار هزینههای احتمالی صدور و ابطال طبق اسناد صندوق پیشنیاز کد بورسی و دسترسی معاملاتی فعال احراز هویت و ثبتنام طبق شرایط صندوق نکته مهم اینکه ETF بودن یا صدور […]