دلار فردایی چیست و چه اهمیتی در بازار ارز دارد؟
زمانی که کلمه دلار را میشنوید، احتمالاً دلار آزاد، نیمایی یا ترجیحی در ذهن شما یادآوری میشوند؛ اما جالب است بدانید 18 نوع نرخ ارز در ایران داریم که قطعاً با بسیاری از آنها مانند دلار فردایی آشنا نیستید. در این مقاله از کاریزما لرنینگ، در مورد این موضوع صحبت میکنیم که دلار فردایی چیست و چه کاربردهایی دارد.
منظور از دلار فردایی چیست؟
دلار فردایی نوعی معامله غیررسمی ارز است و معنای دلار فردایی این است که خرید و فروش دلار امروز انجام میشود اما دلاری رد و بدل نمیشود و تحویل و تسویه نهایی به فردا موکول میشود. برای حفظ ارزش پول میتوانیم روی دلار حساب کنیم، اما توجه داشته باشید سراغ دلار فردایی نروید، زیرا معمولاً این نوع معاملات صوری هستند و دلاری در کار نیست!
- معاملات صوری (شرطبندی بر سر قیمت): در این نوع معامله دلار رد و بدل نمیشود، بلکه خریدار و فروشنده بر سر افزایش یا کاهش قیمت در روز بعد شرطبندی میکنند. فردی که اشتباه پیشبینی کرده باشد، باید اختلاف قیمت توافقشده و قیمت واقعی دلار در روز تسویه را بهطرف مقابل بپردازد.
فرض کنید قیمت دلار امروز 50 هزار تومان است و فردا قیمت آن به 52 هزار تومان افزایش پیدا میکند. دو نفر توافق کردهاند که اگر قیمت دلار بیشتر شد، نفر اول اختلاف قیمت دلار امروز و فردا را به نفر دوم پرداخت کند. در اینجا نفر اول باید بهازای هر یک دلار، 2 هزار تومان به نفر دوم پرداخت کند. برعکس، اگر قیمت دلار کاهش یابد، نفر دوم اختلاف قیمت را به نفر اول پرداخت میکند.
- معاملات واقعی با تحویل روز بعد: خریدار و فروشنده توافق میکنند دلار را با قیمت مشخصی معامله کنند. خریدار پیشپرداخت میدهد و تسویه و تحویل دلارها به روز بعد موکول میشود.
دلار سبز فردایی چیست؟
دلالهای خیابان سبزهمیدان تهران معمولاً دلار طرح قدیم را بهصورت فردایی معامله میکنند. طرح قدیمی دلار آمریکا تقریباً سبز رنگ است و طرح جدید رنگ متمایل به آبی دارد. از نظر ارزش دلار، طرح قدیم و جدید تفاوتی با هم ندارند؛ اما بهدلیل تفاوت ظاهری، دلار طرح قدیم آمریکا به «دلار سبز فردایی» معروف شده است.
هدف از معامله فردایی دلار چیست؟
اکنون میدانیم دلار فردایی به چه معناست، اما بد نیست بدانید طبق ماده 13 بخشنامه مقررات ناظر بر عملیات ارزی صرافیها، انجام این دسته از معاملات توسط افراد حقیقی و حقوقی جرم است. بنابراین منطقی است این سوال را بپرسیم که دلیل وجود چنین بازاری چیست؟
قیمت دلار فردایی از قیمت واقعی دلار در روز آینده کمتر است و دلالها با انجام معاملات فردایی دلار به نرخ ارز هیجان میدهند تا قیمت دلار نوسان داشته باشد و آنها بتوانند سفتهبازی خود را پیش ببرند. بالا رفتن قیمت دلار نیز به نفع دلالها است.
نحوه خرید و فروش دلار فردایی
خرید و فروش دلار فردایی معمولاً در کانالهای غیررسمی مانند کانالهای تلگرامی یا در خیابانهای منوچهری، فردوسی و سبزهمیدان تهران به شکل شفاهی و توافق میان خریدار و فروشنده انجام میشود. در بسیاری از مواقع، فروشندهها بهراحتی به توافق عمل نمیکند و دلاری رد و بدل نمیشود. به همین دلیل گفته میشود خریدار دلار فردایی همیشه متضرر است.
معایب دلار فردایی چیست؟
دلار فردایی در نگاه اول جذاب بهنظر میرسد، زیرا اگر بتوانید شرایط اقتصادی و سیاسی را تحلیل کنید، میتوانید افزایش یا کاهش قیمت دلار را پیشبینی و با اطمینان کامل، دلار فردایی را خرید و فروش کنید. اما این بازار معایب زیر را دارد:
- نبود شفافیت و ضمانت قانونی در معاملات (غیرقانونی بودن)
- ریسک بالای کلاهبرداری و نبود نظارت و حمایت قضایی و عدم امکان پیگیری
- ماهیت صوری و عدم تبادل فیزیکی دلار
- ایجاد نوسانات کاذب در بازار ارز
خریدار و فروشنده روی قیمت دلار در روز آینده بهنوعی شرطبندی میکنند؛ بنابراین مراجع و فقها این نوع معاملات را از نظر شرعی مشابه قمار و حرام میدانند.
فرق دلار فردایی با نقدی چیست؟
دلار بازار آزاد یا دلار نقدی، بازتابدهنده انتظارات تورمی و ریسکهای سیاسی و اقتصادی است و مبنایی برای قیمتگذاری طلا، خودرو، مسکن و … است. برای مثال در طرح طلا کاریزما از نرخ بهروز دلار نقدی استفاده میشود. در حالی که دلار فردایی، همانظور که توضیح دادیم، نوعی معامله غیررسمی و پرریسک دلار است. جدول زیر این دو مفهوم را مقایسه کرده است:
| تفاوتهای دلار نقدی با دلار فردایی | ||
| معیار | دلار فردایی | دلار نقدی |
| زمان تسویه | روز بعد | همان روز |
| تحویل فیزیکی | اما در بسیاری موارد صوری است | وجود دارد |
| مبنای سود و زیان | اختلاف قیمت امروز و فردا دلار | خرید و فروش واقعی ارز |
| ریسک نوسان | زیاد | کم |
| شفافیت و امکان پیگیری | تقریباً ندارد (غیررسمی و توافقی) | خوب |
| اثر روانی بر بازار | انتظارات و هیجان ایجاد میکند | کمتر |
| ماهیت معامله | مشابه شرطبندی | رسمی، فیزیکی |
دلار فردایی چند است؟ (قیمت دلار فردایی)
قیمت دلار فردایی عدد رسمی و واحدی ندارد زیرا دلار فردایی نرخ رسمیِ بانک مرکزی یا بازار متشکل نیست، بلکه یک نرخ غیررسمی و توافقی است که ممکن است بسته به شهر، کانال خرید و فروش و حتی جو خبری، متفاوت اعلام شود.
بهطور معمول، قیمت دلار فردایی برابر است با قیمت نقدی امروز بعلاوهی انتظار بازار از تغییرات فردا؛ یعنی اگر بازار انتظار افزایش داشته باشد، نرخ فردایی میتواند کمی بالاتر یا برعکس پایینتر بسته شود. همچنین، نرخهایی مانند دلار فردایی هرات نیز مطرح میشوند زیرا نرخ برخی شهرهای مرزی و کشورهای همسایه میتواند روی انتظارات معاملهگران داخل اثر بگذارد، اما باز هم اینها نرخ رسمی نیستند.
تشابه معاملات دلار فردایی با بازار آتی (فیوچرز)
بازار دلار فردایی شباهتهای زیادی به بازار قراردادهای آتی (Futures) دارد، از جمله اینکه:
- در هر دو بازرا معامله روی قیمت آینده انجام میشود.
- هر دو بازار ابزاری برای پوشش ریسک و سفتهبازی هستند.
- در آتی و دلار فردایی اتکا به انتظارات بازار دیده میشود.
- تسویه بر مبنای اختلاف قیمت انجام میشود.
بازار آتی قانونمند و استاندارد و شفاف است و برای فعالیت در این بازار باید کد معاملاتی آتی داشته باشید. برای دریافت این کد روی دکمه زیر کلیک کنید:
روزانه در حوزههای مختلف نفت، طلا و ارز شاهد معاملات میلیون دلاری در بازارهای آتی هستیم، اما این بازار کاملاً کنترل و مدیریت میشود. برای مثال، در نوامبر سال 2014، کمیسیون معاملاتی معاملات آتی کالای ایالات متحده (CFTC) بهدلیل دستکاری و عدم شفافیت در معاملات، شش بانک را جریمه کرد.
جمعبندی مطلب
دلار فردایی یعنی معامله دلار با نرخی غیررسمی که امروز تعیین میشود اما تسویه و تحویل دلارها فردا انجام خواهد شد. در ایران، معاملات دلار فردایی برای اشخاص حقیقی و حقوقی جرم است و این بازار بدون هیچگونه شفافیت و مدیریت، تحت سلطه دلالها اداره میشود. هدف دلالها از خرید و فروش دلار فردایی ایجاد جو و نوسان در قیمت دلار است تا آنها بتوانند از این آشفتهبازار نهایت استفاده را ببرند.
در بسیاری از موارد، خریدار یا فروشنده که طرف مقابل شما است، به توافق عمل نمیکند و از آنجایی که خرید و فروش در بازار دلار فردایی جایی ثبت نمیشود و قانونی نیست، کلاهبرداری در این بازار زیاد است و امکان پیگیری ندارید. بنابراین توصیه میشود از حضور در این بازار جداً اجتناب کنید.
سوالات متداول
دلار فردایی یعنی معامله دلار با نرخی که امروز توافق میشود و تسویه و رد و بدل شدن دلارها به روز بعد موکول میشود. اغلب معاملهگرهای این بازار بهجای تحویل واقعی دلار، روی اختلاف قیمت امروز و فردا شرطبندی میکنند.
اصطلاحی رایج برای معاملات فردایی در فضای غیررسمی است که اشاره به اسکناسهای دلار طرح قدیمی دارد که رنگ متمایل به سبز داشتند.
در منابع حقوقی و تحلیلی اشاره شده که معاملات فردایی ارز در چارچوب مقررات رسمی مجاز شناخته نمیشود و برای خریدار و فروشنده تبعات قانونی نیز دارد.
